Serbia – odbudowa zamku Stari Grad w mieście Užice
Twierdza, zbudowana w II połowie XIV wieku w celu obrony miasta Užice (Serbia) i przebiegającego obok szlaku handlowego, przeszła pod kontrolę Turków w 1463 roku. Od tego momentu przez aż cztery stulecia stacjonował tu turecki garnizon. Dopiero w 1862 roku Turcy opuścili umocnienia, jednak potencjał obronny tego miejsca nadal budził niepokój nowych władz regionu, dlatego w 1863 roku wszystkie główne elementy twierdzy zostały zaminowane i wysadzone.
W formie malowniczo położonych ruin twierdza przetrwała do naszych czasów. Kilka lat temu rozpoczęto jednak zakrojony na szeroką skalę projekt rekonstrukcji i restauracji. W pierwszym etapie, zakończonym w październiku 2023 roku, uporządkowano górne partie umocnień, a także całkowicie odtworzono utraconą cytadelę z główną wieżą. W drugim etapie, ukończonym całkiem niedawno – wiosną 2026 roku – w pełni zrekonstruowano najbardziej charakterystyczny obiekt twierdzy: ośmiokondygnacyjną Wieżę Wodną, która umożliwiała zejście do doliny rzeki, skąd czerpano wodę. Przypuszcza się, że wieżę tę wzniesiono w II połowie XV wieku, już za panowania tureckiego.
Projekt rekonstrukcji Wieży Wodnej kosztował 906 tys. dolarów, z czego 374 tys. przekazała Unia Europejska, a lwią część – 532 tys. – pokryto z budżetu miejskiego.
Sama twierdza jest interesująca jako przykład wielopoziomowego systemu obronnego, który łączył najniższy punkt w dolinie rzeki z najwyższym, gdzie znajdowała się mini‑cytadela. Równie ciekawy jest przyjęty sposób prowadzenia prac – nie w duchu Karty Weneckiej (z nowoczesnymi konstrukcjami wyraźnie kontrastującymi ze starymi murami), lecz wręcz przeciwnie: podjęto próbę przywrócenia twierdzy jej utraconego wyglądu, wykorzystując naturalne dla tego zabytku materiały – kamień i drewno. Moim zdaniem nie wszystko wyszło idealnie i do niektórych odtworzonych elementów można mieć zastrzeżenia, ale ogólnie taki sposób rekonstrukcji bardziej do mnie przemawia niż odbudowy z użyciem betonu, metalu i szkła, które jedynie umownie odtwarzają utracone bryły i mocno odcinają się od starych murów.
Tekst przygotował Filip Gawrilenko
Link do oryginalnego wpisu wraz ze zdjęciami: Facebook
„Widok na górny poziom umocnień twierdzy w Užicach przed restauracją/rekonstrukcją i po.
Jak widzimy, z górnych umocnień zachowały się jedynie dolne partie murów.”
„Zrekonstruowane serce twierdzy w Užicach.
Granica między starą a nową / zrekonstruowaną częścią murów jest dobrze widoczna.”
Widok na zamek od strony rzeki Đetinja.
„Wieża Wodna twierdzy w Užicach po rekonstrukcji.
Kontrast między starą a nową częścią murów pozwala zrozumieć, jak ogromną objętość zrekonstruowano.”
„Graficzna rekonstrukcja Wieży Wodnej twierdzy w Užicach (Serbia) ukazuje imponującą, ośmiokondygnacyjną strukturę umocnienia.”
