Przemyśl, Limanowa, Bielsko-Biała – czyli smutne przykłady niszczenia polskiego krajobrazu kulturowego

Limanowa

W ubiegłym tygodniu „ciężki sprzęt zrównał z ziemią jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w centrum Limanowej. Dobiega końca rozbiórka historycznego „Pałacyku pod Pszczółką”. Umożliwiła ją odmowna decyzja konserwatora w sprawie wpisania wiekowej kamienicy do rejestru zabytków (od 2021 roku po odwołaniu Moniki Bogdanowskiej funkcję Małopolskiego WKZ pełni mgr inż. arch. Katarzyna Urbańska). O konieczności zachowania Pałacyku pod Pszczółką świadczyła m.in. opinia Instytutu Pamięci Narodowej. Pomimo tego, w dniu 12 stycznia Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wydał decyzję odmowną, a już cztery dni później właściciele budynku przystąpili do wyburzania.”

„Pałacyk pod Pszczółką wzniesiony około 115 lat temu jako siedziba Towarzystwa Ochrony Własności Ziemskiej i Kasy Zaliczkowej w Limanowej. Jeden z ostatnich elementów starego układu urbanistycznego Limanowej. Reprezentował styl polski, nawiązujący do architektury dworskiej. Według historyków został zbudowany prowokacyjnie – na przeciwko kosmopolitycznej siedziby cesarsko-królewskiego starostwa. Po 1945 roku obiekt pełnił funkcję siedziby Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa, w którym zamęczono wielu Polaków. 17 kwietnia 1945 w wyniku szturmu AK na pałacyk uwolniono 17 osób przetrzymywanych przez UB.”

Choć nie wiadomo jeszcze jak będzie wyglądał nowy obiekt (mówi się, że inwestor BiS Holding planuje galerię handlową z parkingiem), to spojrzenie na współczesną zabudowę Rynku może dawać pewne wskazówki…

Więcej: https://limanowa.in/aktualnosci/palacyk-legl-w-gruzach/80838

Przemyśl

Wiadomo już natomiast co powstanie w miejscu zniszczonej przez Niemców w trakcie wojny Willi Habsburgów w historycznym centrum Przemyśla. O szczegółach pisze Joanna Pichur, córka i wspólniczka inwestora:

„Na zdjęciach przedstawiam Państwu ostateczny projekt arch. Pawła Jaśniewicza i jego biura projektowego. Jest to projekt, który powstał na podstawie koncepcji na ten obiekt, która była tematem mojej pracy magisterskiej na wydziale Konserwacji Zabytków na Politechnice Krakowskiej. Arch Paweł Jaśniewicz poświęcił tej pracy wiele miesięcy, uzgadniał, konsultował i dopracowywał szczegóły. Obiekt, który widzicie Państwo na wizualizacjach został uzgodniony z Konserwatorem Zabytków i posiada aktualne pozwolenie na budowę.”

„Pragnę także zwrócić uwagę Państwa na ornament na balkonach, który pojawił się w tym projekcie – pochodzi on z detalu architektonicznego Willi – był obecny na ogrodzeniu, kordegardzie i budynku i symbolicznie pojawia się w nowym założeniu, oddając jego pamięć.”

Więcej: https://www.facebook.com/groups/426486561490418/posts/2203987280406995/

Bielsko-Biała

„W ostatnich dniach w Olszówce, doszło do zdarzenia, które lokalna społeczność nazywa „celowym działaniem”. Zabytkowa willa Olgi Josephy z końcówki XIX wieku, zamiast zapowiadanej precyzyjnej rozbiórki konserwatorskiej, została dosłownie zrównana z ziemią. Choć obiecano, że budynek zostanie odtworzony, sposób, w jaki zniknął z krajobrazu miasta, budzi uzasadniony gniew i smutek. Mieszkańcy przywołują sprawę sprzed blisko 20 lat, gdy deweloper wyburzył willę Hauptiga.”

„Budynek był kwintesencją stylu cottage – parterowy, niemal w całości drewniany, zdobiony kunsztownymi detalami snycerskimi. Willa otoczona była wspaniałym ogrodem z basenem zasilanym wodą z górskiego potoku. To w niej w 1948 roku przyszedł na świat znany i ceniony reżyser Radosław Piwowarski.”

„Udało się potwierdzić, że inwestor posiada prawomocne pozwolenie na rozbiórkę, które były uzgadniane z konserwatorem zabytków, a zabytkowa willa po rozbiórce ma zostać odtworzona.”

Więcej: https://bielsko.biala.pl/aktualnosci/59765/zabytkowa-willa-zrownana-z-ziemia-mieszkancy-nie-kryja-oburzenia-sposobem-wyburzenia-zabytku