Ukraina – zamek Kazimierza Wielkiego w Haliczu – niszczony cztery razy i cztery razy odbudowywany
Posadowiony na wzgórzu Halicz na prawym brzegu Dniestru zamek, nazywany także Starościńskim, majestatycznie wznosi się ponad miastem. Losy warowni przypominają o dramatycznej historii ziem pogranicza dawnej Rzeczypospolitej. Zbudowany w XIV w. przez Kazimierza Wielkiego po przyłączeniu Rusi Halickiej. Oblegany przez Mołdawian w 1509 r. Wyremontowany przez wojewodę ruskiego Otto Chodeckiego w 1520 r. Spłonął pod…
Litwa – dwór ppłk Jerzego Dąbrowskiego w Mazuryszkach wyremontowany w 2022 roku
W XVIII wieku Mazuryszki należały do Józefa Sulistrowskiego. W 1805 roku właścicielem dworu został wojewoda witebski Antoni Prozoras, a w połowie XIX wieku, z powodu długów, dwór przejął Teodor Ilakowicz. W 1920 r. dwór w ramach osadnictwa wojskowego kupił podpułkownik Jerzy Dąbrowski, który w trakcie wojny polsko-bolszewickiej na czele założonego przez siebie Pułku Ułanów Wileńskich…
Warszawa – zrekonstruowana w 2024 roku oficyna willi przy Alei Róż 12
Willa przy Alei Róż 12 powstała w latach 1875-1879 według projektu architekta Karola Kozłowskiego (zaprojektował m.in. pierwszy gmach Filharmonii Warszawskiej). Oficyna pełniła funkcję „pawilonu garażowego”. Willa należała kolejno do Mikołaja Martynowa, działaczki społecznej i filantropki hrabiny Róży Zamojskiej oraz Kazimierza Klimczaka – właściciela huty szkła Targówek. Przebudowana w 1913 roku w stylu nawiązującym do czasów…
Sośnicowice (woj. śląskie) – barokowy pałac po remoncie w latach 2022-2023
„W średniowieczu, w Sośnicowicach znajdował się zamek, na którego fundamentach wzniesiono dla Karola Józefa von Hoditza w 1755 r. pałac. W XIX w był remontowany, a w 1914 r. dobudowano klatkę schodową i przebudowo taras. Barokowa, piętrowa budowla powstała na planie litery U i posiada mieszkalne poddasze. Pokryta została mansardowym dachem, w którym znajdują się…
Bukowiec (pow. karkonoski) – wyremontowany pałac wraz z przekształconą przybudówką
Discover Silesia opublikował pierwsze zdjęcie pałacu w Bukowcu po remoncie. Zrekonstruowany został detal architektoniczny w postaci pionowych boniowań, przywrócono pierwotny wygląd dachu z lukarnami, powróciły drewniane okiennice, odrestaurowano wykonany z piaskowca portal. Szczególną uwagę zwraca sposób w jaki przebudowano przylegającą do pałacu powojenną przybudówkę. W planach jest również rozbiórka znajdującego się obok pałacu małego budynku…
Zamość – coraz bliżej końca odbudowy kamienicy naprzeciwko Kościoła Franciszkanów
O projekcie odbudowy kamienicy pisaliśmy trzy lata temu. Koszarowa kamienica z lat 20. XIX w. została rozebrana w 2019 roku ze względu na fatalny stan techniczny. Inwestor Lege Artis Nieruchomości początkowo planował odbudować kamienicę z historyzującym ozdobnym szczytem nawiązującym do barokowego Kościoła Franciszkanów. W 2021 r. doszło do zmiany projektu. Według nowej koncepcji architektonicznej stemplowanej…
Jelenia Góra – budynek przy ul. Jana Kilińskiego 6 po remoncie elewacji
Zbudowany w 1910 r. jako siedziba firmy transportowo-węglarskiej C. M. Heinrich. Zamieszkany jeszcze ok 2017 roku. Potem opuszczony zaczął szybko popadać w ruinę. W 2018 r. miasto wystawiło go na sprzedaż. W 2020 r. w przetargu kupił go Maciej Jabłoński, który podzielił się zdjęciami dokumentującymi efekty prowadzonego właśnie remontu. Na wiosnę właściciel planuje m.in. rekonstrukcję…
Wielka Brytania – dwie londyńskie inwestycje deweloperskie w starym stylu
1. 40-41 Hans Place, Londyn Dla wielu osób zainteresowanych współczesną architekturą w Polsce, deweloperskie inwestycje w Londyńskim Hans Place mogą okazać się szokiem. W centrum Londynu modernistyczny budynek z lat 60. XX w. zostanie wyburzony i zastąpiony…nową kamienicą. O uzyskaniu zgody na rozpoczęcie budowy poinformował sam architekt – Francis Terry: „Jesteśmy zachwyceni, że jesteśmy częścią…
Łódź – ul. Narutowicza 34 – ten budynek to skarb ukryty w podwórku
Prosta powojenna plomba przy ul. Narutowicza 34 nie zachwyca. Przechodząc przez bramę na podwórko znajdujemy jednak architektoniczny skarb – zabytkowa willa z przełomu XIX i XX wieku oraz stojąca trochę dalej stara fabryka (zdjęcie w komentarzu). W 2015 roku budynki przeszły renowację elewacji oraz wnętrz: „Z uwagi na zabytkowy charakter kompleksu przebudowaliśmy go z zachowaniem…
Biestrzyków (pow. wrocławski) – odbudowa i renowacja mieszkalnej wieży obronnej z II poł. XIV wieku
Mieszkalna wieża obronna zbudowana z II poł. XIV wieku. Otoczona fosą i obwałowaniem. Wiejska siedziba administratora majątku wrocławskiej kapituły katedralnej. W XVI wieku podwyższono ją o jedną kondygnację i dobudowano przybudówkę z klatką schodową. W XVII wieku poszerzono okna 2 i 3 kondygnacji oraz otynkowano elewację. W XVIII w. dobudowano skrzydło mieszkalne („dwór”). Ok. 1840…
Nysa – nazywana niegdyś śląskim Rzymem… a dziś? Ma projekt nowego „ratusza”
Info-post przesłał Daniel Podobiński. „Cześć. Obserwuję Wasz profil od dawna i wydaje mi się, że nie pojawiła się jeszcze na nim nowa „kamienica” przy ul. Sukienniczej. Nie byłem wiele lat w Nysie, ale obserwuję z zaciekawieniem jak bardzo lokalni inwestorzy obrzydzają to miejsce. Ta „realizacja” tuż za Domem Wagi Miejskiej to coś niebywale szkodliwego. Za…
Wilno – dawna Biblioteka Synodalna pieczołowicie odbudowana przez dewelopera
Budynek z czasów unii polsko-litewskiej do niedawna był ruderą. Niewielu zdawało sobie sprawę jaki ma potencjał i co może w sobie kryć. Gmach Synodu Zbudowany został w XVI wieku dla Ewangelików Reformowanych (Kalwinów). Przebudowywany w okresie renesansu. W XVII wieku dobudowano kaplicę-wieżę na planie koła. Na przełomie XVIII/XIX wiek budynki połączono i ujednolicono w duchu…
Poznań – kościół św. Franciszka Serafickiego – odbudowa z lat 80. XX wieku
Zbudowany w roku 1470 w stylu gotyckim. W 1657 r. splądrowany i podpalony przez Brandenburczyków (część ze skradzionych rękopisów i starodruków do dziś przechowywana jest w bibliotekach królewskich w Sztokholmie i Uppsali). Odbudowany w latach 1658-1668 pod kierownictwem Krzysztofa Bonadury Starszego, a następnie Jerzego Catenazziego. Remontowany i przebudowany w latach 1730-1736 według projektu Jana Adama…
Melsztyn, Czchów, Ciepłowody – garść zamkowych nowości w temacie odbudów warowni
Zamek w Melsztynie „Wieża na zamkowym wzgórzu w Melsztynie zyskała przyporę z renesansową attyką. To kolejny etap odbudowy średniowiecznej twierdzy nad Dunajcem.” „Przy samej przyporze trwają jeszcze ostatnie prace wykończeniowe, między innymi przy wieńczącej ją attyce (wykańczane będą sterczyny, dekoracyjne elementy attyki). Przypora wieży zamkowej to kolejna duża inwestycja, która zrealizowana została w Melsztynie w…
Tarnów – studenci architektury „pokazali”, jak mogłaby wyglądać kamienica, która od wielu lat szpeci tarnowski rynek
„W Multimedialnym Centrum Artystycznym prezentowane są konkursowe projekty rewitalizacyjne zrujnowanej kamienicy przy Rynku 6, którą pod koniec listopada ubiegłego roku samorząd kupił od prywatnych właścicieli za 1,5 mln zł. Zadaniem studentów architektury Politechniki Krakowskiej było przekształcenie obiektu w „żywą” przestrzeń miejską z budynkiem nowej generacji. Praca nad projektami obejmowała kilka etapów, m.in. analizę istniejącego stanu…
USA – nowe wieści z Białego Domu, czyli promowanie pięknej federalnej architektury obywatelskiej
Styczeń 20, 2025 MEMORANDUM FOR THE ADMINISTRATOR OF THE GENERAL SERVICES TEMAT: Promowanie Pięknej Federalnej Architektury Obywatelskiej. „Niniejszym polecam Administratorowi General Services Administration, w konsultacji z Asystentem Prezydenta ds. Polityki Krajowej oraz szefami departamentów i agencji Stanów Zjednoczonych, gdzie to konieczne, przedłożenie mi w ciągu 60 dni rekomendacji mających na celu promowanie polityki, zgodnie z…
Litwa – remont i odbudowa dworu w Abromiszkach
Dwór składa się z drewnianej części centralnej oraz dwóch późniejszych murowanych skrzydeł. Pierwszy dwór wybudowano w 1571 roku dla Abrahama Poniatowskiego, od którego wieś wzięła nazwę. W XVII wieku dwór należał do rodziny Bychowców, następnie przybyłych z Luksemburga hrabiów de Raes a od połowy XIX wieku do Platerów. 27 czerwca 1812 roku w dworze nocował…
Irlandia, Włochy, Szkocja, Anglia i… Polska – czyli współczesne przykłady rozbudowy zabytków
Nieraz zdarza się, że ze względów ekonomicznych czy praktycznych właściciel zabytku decyduje się na jego rozbudowę. Realia współczesnej architektury oraz przepisów budowlanych połączone z wciąż żywym wśród wielu konserwatorów przekonaniem, że nowa kubatura musi odróżniać się wyglądem od zabytku, kończy się bardzo często dobudowaniem do niego prostej minimalistycznej bryły. Nie musi tak wszakże być. Wciąż…
Białystok – Pawilon pod Orłem w ogrodach Pałacu Branickich – rekonstrukcja z 2011 roku
Zespół pałacowo-ogrodowy w Białymstoku nazywany był Wersalem Podlasia. Prace nad upiększaniem i rozbudową ogrodów rozpoczęły się w 1728 roku i trwały 30 lat. Autorem ogólnej koncepcji był J. S Deybel, rzeźby wykonał Jan Chryzostom Redler a zieleń pielęgnowali liczni i znani ogrodnicy sprowadzani w tym celu z wielu krajów Europy. Niestety w czasach zaborów ogród…
Polska – zamki odbudowane po zniszczeniach II wojny światowej – przykłady
W wyniku działań wojennych bądź aktów wandalizmu, w czasie II wojny światowej zniszczeniu uległ szereg zamków. Do dzisiaj wiele z nich pozostaje w ruinie (m.in. zamek w Strzelcach Opolskich, Siedlisko, Uraz, Szymbark, Gościszów). Część zapewne nie zostanie odbudowana już nigdy (np. zamek w Kostrzynie nad Odrą, którego ruiny zostały wysadzone już po wojnie). Poniżej część…
Ukraina – odbudowa Kościoła pw. Trójcy Świętej w Podhajcach
„Podhajce leżą 120 kilometrów na południowy wschód od Lwowa. Niszczeją tutaj ruiny niegdyś wspaniałej świątyni, przeżywające kolejne tragedie Rzeczypospolitej. To właśnie tutaj, przed głównym ołtarzem, modlił się Jan III Sobieski przed zwycięską bitwą z połączonymi siłami Tatarów i Kozaków pod Podhajcami.” „Po roku 1945, za czasów okupacji sowieckiej, kościół zamieniono na magazyn. W latach 70….
Toruń – przykłady odrestaurowanych zabytków i zrekonstruowanych elementów dekoracyjnych
Tekst na ten temat przygotował toruński przewodnik i redaktor Toruńskiego Serwisu Turystycznego Arkadiusz Skonieczny: „Podjęcie dziś sprawy przywrócenia wieży ratuszowej hełmu nie byłoby pierwszą taką próbą po jego zniszczeniu w 1703 r. Idea rekonstrukcji powracała w kolejnych okresach, jednak zawsze na przeszkodzie jej realizacji stawały możliwości i względy finansowe, a nie przeciwności i kwestie doktrynalne….
Sosnowiec – niedokończona i nieudana inwestycja hotelowa na terenie dawnej Elektrowni Renard
„Ten hotel to miał być unikat na skalę europejską” ,”który miał przyciągnąć zarówno miłośników historii, pasjonatów sztuki jak i nowoczesnych klientów biznesowych”. „Miasto „wygasiło” pozwolenie na budowę hotelu w miejscu dawnej elektrowni Renarda przy ul. Narutowicza w Sosnowcu. Cegły do renowacji elewacji sprowadzano z Niemiec. Szczycono się dziedzińcem i zimowym ogrodem. Kuchnia miała być przeszklona,…
Czechy – remont przywrócił budynkowi muzeum w Kobylí dawny wygląd
Remont ukończony w 2019 roku przywrócił budynkowi oryginalny wygląd, który utracił w wyniku powojennej przebudowy. Powstanie muzeum oraz renowacja budynku były oddolną inicjatywą mieszkańców wsi. „Muzeum w Kobylím, położone w malowniczej wiosce Kobylí w Czechach, jest znane z bogatej kolekcji etnograficznej, która obejmuje stare fotografie, stroje ludowe, narzędzia i przedmioty gospodarstwa domowego. Muzeum zostało otwarte…
Czchów (pow. brzeski, woj. małopolskie) – podsumowujemy to, co wiadomo na pewno o odbudowie zamku
Plany dotyczące odbudowy W sprawie przyszłości zamku odbyły się rozmowy pomiędzy przedstawicielami miasta a konserwatorem. Według działu Infrastruktury Technicznej i Inwestycji UM w Czchowie, UM uzyskać miał od konserwatora zgodę jedynie na podwyższenie wieży (niejasna jest sprawa zwieńczenia). Nie znane są inne ustalenia pomiędzy urzędem miejskim a konserwatorskim. Zgoda budowlana na podwyższenie wiedzy ma zostać…
Rydzyna – zamek i trwająca do dzisiaj odbudowa
Zamek w Rydzynie został ograbiony i spalony do gołych murów przez żołnierzy Armii Czerwonej w 1945 r., którzy początkowo obwiniali o pożar niemieckich dywersantów. Zniszczeniu uległo kilkaset lat polskiej historii i wybitne dzieła sztuki wykonane przez mistrzów z całej Europy. Zamek płonął przez kilka dni… Tuż po wojnie już w 1946 ruiny zabezpieczono. W latach…
Kartuzy – nowy dworzec kolejowy, nawiązujący do dawnego dworca sprzed 1945 roku
Dworzec kolejowy w Kartuzach jest wyjątkowy. Gdy w Słupsku zaprezentowano projekt nowego dworca kolejowego w stylistyce popularnej obecnie „box architecture”, na PKP spadła fala krytyki. Według sondaży aż 90% wypowiadających się mieszkańców miasta wolałoby by nowy dworzec nawiązywał do zniszczonego, historycznego budynku. Jeśli chodzi o nowe dworce kolejowe Słupsk nie jest jednak tutaj odosobniony. Nowoczesna…
Żelichowo (Cyganek) – XIV-wieczny kościół na Żuławach odzyskał wieżę
Kościół wybudowali Krzyżacy w XIV w. W swojej historii należał później do luteran a potem znów do katolików. Od 1952 r. kościół służy grekokatolikom i to właśnie oni zdecydowali się odbudować rozebraną w czasie ostatniej wojny wieżę. Dzwony w wieży oraz hełm osadzony został na swoim miejscu pod koniec ubiegłego roku: https://www.facebook.com/cerkiewcyganek/posts/pfbid02fgPV2Qzi3Fre5TcqqRMooa67PWGPJNEmzv6EYVA9nhgcnpe6HyJgRA4hEKCEov5Dl O rozpoczęciu odbudowy…
Wielka Brytania – architekt Joanna Wachowiak – Polka, która odniosła sukces za granicą
Joanna Wachowiak jest w Polsce architektem praktycznie nieznanym. Na próżno szukać o niej informacji w polskich magazynach branżowych, choć nie brakuje w nich miejsca na promowanie współczesnych architektów i realizacji zdecydowanie mniej udanych czy też kolejnych tekstów na temat MSN w Warszawie. Na temat Wachowiak, ani architektury jaką się zajmuje, nie znajdziemy ani słowa. Tymczasem…
Jelenia Góra – renowacja willi fabrykanckiej przy ul. Kilińskiego 3
„Budynek został wybudowany około 1880 roku. To była luksusowa rezydencja, która przetrwała do czasów powojennych. Urządzono tu mieszkania komunalne. Z tyłu willi w altanie mieszkańcy składowali różne niepotrzebne rzeczy. Budynek niszczał. Samorząd zadecydował o wysiedleniu lokatorów i ogłosił przetarg na sprzedaż zabytkowej budowli. Zanim doszło do transakcji, w 2014 roku wybuchł w niej pożar. Doszło…
Litwa – Kłajpeda – kończą się prace nad odbudową Baszty Wielkiej na zamku krzyżackim
„Mieszkańcy Kłajpedy, na podstawie materiałów historycznych i archeologicznych, postanowili odtworzyć zewnętrzną strukturę i sylwetkę wielkiej wieży zamkowej. Jej wysokość wynosi 47 metrów. Konstrukcje metalowych podpór zostały obłożone cegłami o wymiarach zbliżonych do autentycznych: 33 cm długości, 15,5 cm wysokości i 10 cm szerokości.” „Kłajpedzie od dawna brakowało tej utraconej ozdoby – wielkiej wieży zamkowej, której…
Lubawa – nowoczesna koncepcja „odbudowy” zamku biskupów chełmińskich
Jak piszę na swoim profilu facebookowym Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubawskiej: „Jest koncepcja kolejnego etapu odbudowania historycznego zamczyska. Zamek został wzniesiony w stylu gotyckim przez biskupa Arnolda w latach 1302-1326 według planu regularnego z wieżą, na miejscu pierwotnej budowli drewnianej. Zamek otaczał mur i fosy. W zamku rezydowali biskupi chełmińscy. W 1545 roku budowlę zniszczył pożar….
Malbork – kamienica przy ulicy Sienkiewicza 54 odzyskała dawny blask
„To dom, który powstał około 1900-1905 roku, a w latach 50. XX wieku został wtórnie otynkowany, co wiązało się zniszczeniem detali architektonicznych. Dzięki programowi rewitalizacji, realizowanemu wspólnie z Urzędem Miasta Malborka oraz wydatnym wkładzie finansowym Wspólnoty Mieszkaniowej, udało się usunąć brzydką otynkowaną elewację i odsłonić ceglaną ścianę frontową. W zakres zleconych w postępowaniu przetargowym prac…
Cieszanów (woj. podkarpackie) – renowacja dawnej synagogi z przeznaczeniem na Dom Dziennego Pobytu dla Seniorów
„Pierwsza wzmianka o bożnicy pochodzi z 1629 roku, ale budynek synagogi, który istnieje do dzisiaj, został zbudowany w 1889 roku, prawdopodobnie na miejscu lub w pobliżu wcześniejszej konstrukcji. W okresie II wojny światowej synagoga została uszkodzona i zniszczona wewnątrz. Po 1945 roku przeprowadzono prace remontowe mające na celu przystosowanie budynku do funkcji magazynu zbożowego, nawozów…
Gdańsk, Warszawa, Chwałowice, Jegłownik, Lublin – nowa, tradycyjna architektura (i dawna też) wciąż na cenzurowanym
RiO stara się pokazywać przykłady udanych, bądź w miarę udanych remontów. To jednak nie może zakłamywać prawdziwego obrazu, który jest zdecydowanie mniej optymistyczny. Poniżej dwie nowe inwestycje, dwie modernizacje zabytków oraz jeden przykład karygodnego zaniedbania w centrum dużego miasta, opublikowane przez internautów w ostatnich tygodniach w grupie Architektoniczna Rewolta. W Polsce istnieje tysiące przepisów prawnych…
Polska – język deweloperów wreszcie odkodowany, czyli tłumacz polsko-deweloperski
Tłumacz polsko-deweloperski to hit ostatnich dni. Patodeweloperka w Polsce to problem, z którym od lat nie potrafimy sobie poradzić, a który często dotyka też obszary historyczne i zabytki. Urządzenie w prześmiewczy sposób demaskuje język używany przez deweloperów w materiałach promocyjnych. Równie dobrze sprawdza się w tłumaczeniu tzw. architektonicznego bełkotu. Zapraszamy do zabawy i dzielenia się…
Dys (woj. lubelskie) – Laur Konserwatorski 2018 roku za kompleksowy remont i konserwację dworu „na Bernatówce”
Wygląd z zewnątrz nie oddawał tego co działo się w środku… „W roku 2018 Laur Konserwatorski przyznano Panu Witoldowi Mataczowi – za kompleksowy remont i konserwację dworu „na Bernatówce” w miejscowości Dys. Dwór wzniesiony został z inicjatywy Bronisława Bernatta na początku XX w., w miejscu wcześniejszego drewnianego, w części wsi Dys zwanej „Bernatówką” (od Antoniego…
Szkocja – odbudowa zamku Ballone Castle
„W Szkocji istnieje długa tradycja przywracania zrujnowanych zamków do życia. Są one ratowane przez ludzi z pasją do historii i miłością do starych budowli. Chociaż restauracja nie jest odpowiednia w każdym przypadku, Historic Scotland uważa, że tę tradycję należy podtrzymywać i wspierać.” (za: https://www.simpsonandbrown.co.uk/architecture/castles-country-houses/historic-scotland-castles-publication/) „Nie chodziło nam tylko o życie w zamku; chodziło nam bardziej…
Gdańsk – odbudowa odwachu przy Bramie Stągiewnej
„Ku końcowi zbliża się odbudowa odwachu przy Bramie Stągiewnej. Znaleźliśmy ujęcie z końca XIX wieku, gdzie doskonale widać, jak ten niewielki budynek wyglądał ponad sto lat temu. Odwach, który kiedyś pełnił rolę wartowni, z pewnością ucieszy i mieszkańców Gdańska i turystów. W budynku będzie mieścił się bosmanat. Ta inwestycja jest świetnym przykładem współpracy w ramach…
Sarny (woj. dolnośląskie) – dobiega końca remont kaplicy zamkowej pw. św. Jana Nepomucena
„Po czterech sezonach budowlano-konserwatorskich zbliżamy się do finiszu remontu tego budynku. Jeszcze trochę przed nami – na dokończenie konserwacji czeka wnętrze kaplicy a w budynkach obok trwają wciąż prace. Ale już cieszy nas ta elewacja, jej piękne kolory i sztukaterie. W środku po konserwacji jest ołtarz i (częściowej) kopuła. Prace wykonały ekipy dr Ingi Widlińskiej…
Kamienna Góra – Zamek Grodztwo ma zostać zabezpieczony i częściowo odbudowany w „nowoczesnym materiale”
„Zaprezentowana koncepcja zakłada budowę tarasów widokowych, odtworzenie niektórych historycznych elementów zamku m.in. dawnej wieży, która stałaby się punktem widokowym – mówi Janusz Chodasewicz burmistrz Kamiennej Góry.” Jest to wstępna koncepcja projektu. Na jej podstawie powstanie dokumentacja techniczna. Ma być ona gotowa wiosną. Co może niepokoić to plany „odtworzenia historycznych elementów, m.in. wieży, w nowoczesnym materiale”…
Niemcy – Złota Sala ratusza w Augsburgu – rekonstrukcja z 1996 roku
„Złota sala w ratuszu w Augsburgu z 1643 roku była jednym z najważniejszych zabytków kultury późnego renesansu w Niemczech. Została zniszczona w 1944 roku podczas nalotu. W latach 1980-1984 fasada budynku została przywrócona do swojego pierwotnego wyglądu i kolorystyki, zgodnie z zapiskami historycznymi. Słynna Złota Sala została odtworzona na podstawie historycznych rysunków i fotografii, zaczynając…
Białystok – powojenna odbudowa Pałacu Branickich w latach 1946-1962
Pałac Branickich w Białymstoku został spalony w roku 1944 przez wycofujących się Niemców. To co pozostało padło ofiarą wyzwoleńczych wojsk radzieckich. Po wojnie pałac był zniszczony w 70-ciu procentach… Ze względu na swoją wartość historyczną i architektoniczną odbudowa „Podlaskiego Wersalu” stała się dla władz priorytetem. Już w 1945 roku ruiny zostały odgruzowane i zabezpieczone. W…
„Architektura i Polityka” – teraz dostępna także w wersji anglojęzycznej
Miło nam poinformować, że jedna z promowanych przez nas książek doczekała się swojego angielskiego tłumaczenia, dostępnego, podobnie jak polski oryginał, na Amazonie. Jeśli mają Państwo znajomych za granicą, zainteresowanych tematyką ukrytego (a czasem całkiem ostentacyjnego), politycznego przekazu kreowanego poprzez architekturę, to jak najbardziej warto zaproponować im tę publikację. Jest to bowiem nasz, polski, głos oraz…
Opole – wirtualna rekonstrukcja Zamku Piastowskiego w formie z przełomu XIX i XX wieku
„Instytut Śląski w Opolu opracował model 3D, który przedstawia zrekonstruowaną w oparciu o materiały archiwalne bryłę Zamku Piastowskiego w jego formie z przełomu XIX i XX w. z pierwotnym zadaszeniem Wieży Piastowskiej.” Model można oglądać również z naniesionym szkicem współczesnych zabudowań. Link: https://pamietamy.instytutslaski.pl/model-zamku-piastowskiego/ „Zamek piastowski w Opolu, wzniesiony na początku XIII w. z inicjatywy Kazimierza…
Szczytno – wieża ciśnień w końcu przestanie straszyć – miasto odkupiło nieruchomość
To jedna z najbardziej znanych polskich makabrył. W 1999 roku wieża została sprzedana prywatnemu inwestorowi Mirosławowi Demczukowi za symboliczną złotówkę, pod warunkiem rozpoczęcia prac remontowych. Za zgodą konserwatora zabytków nabywca rozpoczął budowę wokół wieży siedmiopiętrowego apartamentowca „Torre Apartments”: „Historyczny charakter tego miejsca oraz połączenie zabytkowej części z nowoczesna bryłą, tworzy wyjątkową atmosferę sprawiając, że nie…
Kraków – remont z 2021 roku przywrócił kamienicy przy ul. Kochanowskiego 18 dawne piękno
Kamienica z roku 1898, wyjątkowa ze względu na pokrywającą jej elewację dekorację sgraffitową. Zdobne w motywy rokokowe i iluzjonistyczne boniowanie sgraffito pokrywa większą część budynku. Ciekawostką jest, że z prawej strony na wysokości pierwszego piętra zachowała się sygnatura samego twórcy dzieła – Antoniego Tucha. Antoni Tuch, artysta z Wiednia, współpracował m.in. z Matejką czy Wyspiańskim….
Rudno (woj. małopolskie) – zamek Tenczyn z dotacją od MKiDN na zabezpieczenie murów
W lutym MKiDN w ramach programu „Ochrona Zabytków” przyznało dla zamku Tenczyn dotację w wysokości 2 mln 260 tys. zł. – To największa dotacja w piętnastoletniej historii prowadzenia prac zabezpieczających na Zamku ze wsparciem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz najwyższa jednostkowa przyznana w tym roku dotacja w skali całego kraju – cieszą się przedstawiciele…
Międzyzdroje – Hotel Bałtyk wreszcie doczekał się remontu
To jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków Międzyzdrojów. Wybudowany w 1879 jako luksusowy Hotel Seeblick (niem. „spojrzenie na morze”). Obecny wygląd rotundy zawdzięcza przebudowom z roku 1910 oraz 1930. Po wojnie przemianowany na Wojskowy Dom Wypoczynkowy Bałtyk. W latach 90. kupiony przez prywatnego inwestora, który doprowadził zabytek do ruiny. „Długo nie było chętnych na kupno byłego…
Stara Kamienica (woj. dolnośląskie) – historia odtworzenia oberży w pobliżu zamku Chudów
Na zdjęciach poniżej zobaczyć możemy nie tylko jak zmieniał się zamek w ciągu ostatnich lat, ale także jak zmieniła się jego najbliższa okolica. W 2008 roku z inicjatywy Fundacji „Zamek Chudów” została otwarta tuż obok zamku pierwsza w Polsce „oberża muzealna” – Oberża pod Świętym Jerzym: – Współczesna estetyka wcale nie jest lepsza niż dawna,…
Działdowo – nieudana odbudowa zamku krzyżackiego (z 2004 r.) jest w ostatnich latach stopniowo korygowana
Zachodnie skrzydło zamku krzyżackiego w Działdowie (woj. warmińsko-mazurskie) zostało w 2004 roku „odbudowane” (?) na potrzeby nowej siedziby Urzędu Miasta. Postmodernistyczna architektura budynku spotkała się z głośną krytyką a sam zamek przezwano złośliwie „Dziadowem”. Dla porównania przedstawiamy poniżej jak zamek w Działdowie wyobrażał sobie Conrad Steinbrecht, żyjący w latach 1849-1923 niemiecki architekt i konserwator zabytków,…
Elbląg – Dom Królewski i bliźniacze kamienice przy Starym Rynku 55-56 – budynki zrekonstruowane w 2012 r.
Dom Królewski powstał z przebudowy gotyckiej kamienicy w 1599 roku. W zamian za zwolnienie właścicieli od służby ratowniczej i przymusowych kwaterunków dom ten umową z 8/18 II 1636 r. został obciążony zaszczytnym obowiązkiem goszczenia w swoich progach odwiedzających Elbląg królów. Zamieszkiwali tu król Władysław IV, królowa Ludwika Maria, Karol Gustaw, August II, Karol XII, Stanisław…
Lublin – kamienica Rynek 18 – odtworzenie manierystycznego portalu z początku XVII w. w oparciu o odkryty fragment na elewacji
Jak pisze na portalu „Stary Lublin” Pan Zbigniew Kotyłło: „Jedno z „dzieł życia” mojego Taty. Projekt i rekonstrukcja manierystycznego portalu z początku XVII w. w oparciu o odkryty (również przez Tatę) fragment na elewacji kamienicy Rynek 18 w Lublinie.” (za: https://www.facebook.com/groups/starylublin/posts/3846994358898855/) Kamienica Budynek pojawia się po raz pierwszy w źródłach w 1542 r. Pierwotnie składał…
Kazimierz Dolny – Kamienica Celejowska wciąż jest odtwarzana (ostatni raz w 2022 roku)
Spalona przez Rosjan w 1915 r. Odbudowana w 1920 r. przez Towarzystwo Opieki Nad Zabytkami Przeszłości. W 2022 roku odtworzono drewnianą galerię wg projektu Jana Koszczyc-Witkiewicza z roku 1925. O szczegółach pisał Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków: „Kamienica Celejowska (położona przy ul. Senatorskiej 11) jest jednym z cenniejszych zabytków manieryzmu w Polsce. Wzniesiona została w 1635…
Dobczyce (woj. małopolskie) – rezultat prowadzonych w latach 2012-2013 prac rekonstrukcyjnych i konserwatorskich przy murach obronnych Starego Miasta
Parę miesięcy temu pisaliśmy na RiO o kontynuacji odbudowy zamku w Dobczycach. Dzisiaj – o nieco wcześniejszych, i już wykonanych, pracach – na murach miejskich. „Odtworzony został odcinek między zachowanym i zabezpieczonym uprzednio fragmentem muru kurtynowego a główną basztą węzła bramnego. Sama baszta, która jak się okazało po przeprowadzeniu badań archeologicznych i studiów historyczno-architektonicznych, miała…
Gdańsk – zakończona w 2020 roku rekonstrukcja zegara astronomicznego w Bazylice Mariackiej
Zegar powstał w latach 1464-1470. W 1944 roku został zdemontowany i ewakuowany poza Gdańsk. Zachowały się tarcze i 70% obudowy, wyobrażenia dolnej kondygnacji oraz Waga i szczypce Skorpiona. Z inicjatywy Pana Andrzeja Januszajtisa w 1987 roku rozpoczęła się trwająca do 2020 roku rekonstrukcja zegara. „Zegar astronomiczny w kościele Mariackim wykonał w latach 1464–1470 Hans Düringer…
USA, Francja, Portugalia – czy wielopoziomowe parkingi mogą być nie tylko funkcjonalne, ale i piękne?
Czy da się je wkomponować w historyczny charakter miast? Poniżej pokzaujemy 15 przykładów udanych estetycznie parkingowców – od 20-lecia międzywojennego aż po czasy współczesne. Dla zainteresowanych artykuł na temat parkingów wielopoziomowych autorstwa Caldera Lotha, członka Institute of Classical Architecture & Art‘s Advisory Council: https://www.classicist.org/articles/parking-decks-architectural-challenges-and-opportunities/
Francja – rozpoczęła się rekonstrukcja wieży Bazyliki w Saint-Denis pod Paryżem
„Bazylika katedralna Saint-Denis to klejnot gotyckiej architektury oraz miejsce pochówku królów Francji. Dziś jest w centrum uwagi! Niedawno została odrestaurowana fasada, podobnie jak witraże w ogromnej południowej rozecie oraz w prezbiterium. Teraz rozpoczyna się wielki projekt mający na celu odbudowę wieży i północnej iglicy fasady, które zostały rozebrane w 1846 roku. 14 marca 2025 roku…
Gorzanów (woj. dolnośląskie) – 12 lat odtwarzania pałacowych wnętrz
Pałac w Gorzanowie wznoszony był od roku 1573. Była to siedziba rodu Herbersteinów. Znacjonalizowany w 1945 r. Opuszczony w latach 60. XX w. popadł w ruinę. W czasach braku opieki narażony na działanie szabrowników i wandali, którzy przyczynili się do jego postępującej dewastacji. W końcu zawaleniu uległa część dziedzińca południowego. Wydawało się, że pałac podzieli…
Polska – ochrona zabytków i krajobrazu kulturowego – ile zależy od prawa a ile od poglądów konserwatora?
Decyzje konserwatorów często wzbudzają emocje. Wiele osób twierdzi, że prawo w dziedzinie konserwacji zabytków jest jasne i nie pozostawia wiele miejsca na własne interpretacje urzędnika. Z drugiej strony sytuacje, w których jeden konserwator podejmuje zupełnie inne decyzje niż drugi nie należą do rzadkości (co w szczególności widać gdy chodzi o interpretacje Karty Weneckiej). Trzy przykłady…
Myślibórz – XVIII-wieczny budynek przy ul. Ratuszowej 11 przywrócony do dawnej świetności
Stojący w pobliżu Rynku budynek o konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem cegłami oraz glinianą plecionką, to relikt XVIII-wiecznej zabudowy Myśliborza. Przebudowany na przełomie XIX i XX wieku (m.in. otynkowano elewacje od strony rynku i ulicy Mariackiej). Uszkodzony podczas II WŚ. Przeprowadzone po 1945 remonty wykonano niefachowo. Ostatnimi laty jego stan określany był jako awaryjny. Konieczny był…
Lesko (woj. podkarpackie) – historia zniszczeń i odbudów zamku (kalendarium)
1538. Piotr Kmita Sobieński buduje dwupiętrową wieżę mieszkalno-obronną otoczoną murem. 1553. Stadniccy obniżyli wieżę i dobudowali renesansowe skrzydło zdobione attyką. II poł XVII w. Rozbudowany do postaci czteroskrzydłowego zamku z basztami i bastejami. 1702. Spalony przez Szwedów w trakcie wojny północnej. 1713. Odbudowa zamku. 1783. Pożar zamku. 1793. Zamek zostaje opuszczony: „Dach zamku zgniły i…
Wrocław – kolejne nowoczesne inwestycje na Starym Mieście, które budzą sprzeciw mieszkańców
Nowy budynek przy Placu Wolności we Wrocławiu to kolejna inwestycja, która wzbudziła gniew mieszkańców miasta. Do krytyki odniosło się nawet Biuro Prasowe Urzędu Miejskiego Wrocławia. W oświadczeniu czytamy m.in.: „W 2010 roku uchwalono plan. Dodajmy, że w planie nie ma wskazania, by obiekty, które tu powstaną, miały czy powinny mieć historyzującą elewację. W 2015 roku…
Kromnów (powiat karkonoski) – Artystyczna Galeria Izerska w wyremontowanym, dawnym kościele ewangelickim
Późnobarokowy budynek wzniesiony został w 1802 r. Po wymianie ludności w 1945 r. użytkowany jako magazyn. Nieremontowany został ostatecznie opuszczony i popadł w ruinę. W 2011 r. rozpoczęto remont zrujnowanego budynku. Dziś mieści się w nim prężnie działająca Artystyczna Galeria Izerska. Więcej na temat zabytku oraz remontu Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków: „Często ratunkiem dla zabytków…
Żórawina (powiat wrocławski) – perła manieryzmu i nowy pomnik historii w renowacji od 2019 roku
Kościół Świętej Trójcy w Żórawinie (woj. dolnośląskie) nazywany jest „perłą manieryzmu”. Od 2019 roku trwa remont, który przywraca piękno tej cennej warownej świątyni. Zbudowany w XIV wieku na wysepce otoczonej rzeką Żurawka. Przebudowany na manierystyczny na przełomie XVI/XVII w. Otoczony umocnieniami ziemnymi z I poł. XVII w. o planie zbliżonym do prostokąta z zaakcentowanymi narożami…
Melsztyn – po odbudowie donżonu zamku przychodzi pora na zabezpieczenie i uczytelnienie murów reszty średniowiecznej warowni
„Trwa przetarg na wykonanie prac związanych z zabezpieczeniem ruchów osuwiskowych ziemi wokół zewnętrznych murów otaczających zamkowe wzgórze w Melsztynie.” – Zamek położony jest na wzgórzu i bardzo strome zbocza powodują, że zewnętrzne mury, które otaczały kiedyś zamek, są uszkodzone. Warunki pogodowe, a także erozja powodują, że ulegają osuwaniu i teraz właśnie chcielibyśmy ustabilizować ten teren,…
Głogów – historia zniszczenia i odbudowy ratusza
Początki budynku ratusza sięgają XIII wieku i czasów księcia Konrada I Głogowskiego, kiedy wybudowano wieżę-strażnicę. Z czasem na bazie tej wieży powstał ratusz. Rozbudowywany, przebudowywany, odbudowywany po pożarach. Jego przedwojenna forma pochodziła z okresu przebudowy z lat 1823-1835 gdy nadano mu formy klasycyzmu i „stylu florenckiego”. Głogowski ratusz został zniszczony w 1945 r. w czasie…
Archiwolta.pl – coraz więcej pracowni architektonicznych i rzemieślniczych dostępnych w naszym „kluczu do architektury tradycyjnej”
Przypominamy Państwu o naszej, uruchomionej nieco ponad rok temu, stronie internetowej Archiwolta.pl – skąd mogą Państwo szybko przeskoczyć na różne inne strony (oraz profile FB) związane z architekturą tradycyjną – ogólne, architektów, renowatorów i rzemieślników. Są tutaj dostępne „na jeden klik” najlepsze, polecane przez na firmy, które gwarantują wysoką jakość usług oraz dobre, tradycyjne materiały….
Głuchołazy – budynek dawnej szkoły leśnej odbudowany z przeznaczeniem na dom artysty dzięki Fundacji Benevolens
Budynek wybudowano pod koniec XIX wieku, w stylistyce charakterystycznej dla zabudowy uzdrowiskowej. W 1908 kupił go górnośląski przemysłowiec hrabia Franz Xavier von Ballestrem i przeznaczył na budynek bezpłatnej szkoły leśnej („Waldschule”) oraz ośrodek wczasowy dla dzieci pracowników i górników kopalń należących do rodziny Ballestrem. „Budynek Waldschule był przystosowany do warunków panujących w górach. Harmonizował z…
Mniej znaczy nudniej – współczesna okulometria potwierdza, że pozbawiona detalu fasada nuży ludzki wzrok
Wiele współczesnych badań, łączących w sobie najnowsze techniki śledzenia ludzkiego wzroku, oparte na tzw. eye-trackingu z użyciem narzędzi typu VAS (Visual Attention Software), potwierdza, że tradycyjne fasady z większą ilością różnorodnych detali, są bardziej interesujące i lepiej odbierane przez człowieka, niż proste, pozbawione detalu i bazujące na minimalizmie, fasady modernistyczne i neomodernistyczne. Poniżej przedstawiamy kilka…
Zabrze – biurowiec przy ul. Średniej 3 przeszedł interesującą metamorfozę (chociaż już dość dawno bo w 2012 r.)
Budynek biurowy „Luiza” przeszedł remont w 2012 roku. Niestety, trudno znaleźć szczegółowe informacje na temat zarówno przebiegu renowacji, jak i historii samego obiektu. Budynek znajduje się w samym sercu Zabrza, zaledwie 50 metrów od słynnego hotelu Admiral Palast. Na zdjęciach z 2012 roku pod blaszaną okładziną można dostrzec cegłę. Remont najwyraźniej polegał na odkryciu historycznej…
Warszawa – Pałac Krasińskich i historia jego powojennej odbudowy
„Odbudowę Pałacu Krasińskich rozpoczęto w 1948 według projektu Mieczysława Kuzmy i Zbigniewa Stępińskiego, zaś ukończono ją w 1961. W 1964 dokonano pełnej rekonstrukcji zniszczonych postaci i detali płaskorzeźby na ocalałym tympanonie z ryzalitu środkowego fasady. W latach 1982–1984 przeprowadzono pierwszą po odbudowie pełną konserwację obejmującą wystrój plastyczny obydwu elewacji, jednak z powodu popełnionych błędów kolejną…
Francja – Zamek Haut-Koenigsbourg odbudowany w latach 1900-1908
Pracami kierował architekt i konserwator zabytków Bodo Ebhardt, któremu swój wygląd zawdzięczają również m.in. Zamek Grodziec (1906-1908) i Zamek Czocha (1909-1912). W przetłumaczonym poniżej tekście, kastellolog Filip Gawrylenko pisze o odbudowie zamku i ciekawym sposobie w jaki Ebhardt odróżnił oryginalne mury od zrekonstruowanych: „W serii filmów dokumentalnych „Legendarne zamki” (link poniżej) uwaga została skupiona na…
Zamość – czy barokowa studnia wróci na Rynek Wielki?
„Komitet Społeczny imienia Bogumiły Sawy rozpoczął rozprowadzanie cegiełek na rzecz spełnienia ostatniej Jej woli. Zmarła pięć lat temu badaczka dziejów Zamościa zapisała cały swój majątek na cele ochrony i promocji dziedzictwa narodowego miasta, a w szczególności na rekonstrukcję barokowej studni na Rynku Wielkim.” – Pierwsza cegiełka właśnie została sprzedana. Komitet odbudowy zabytkowej studni działa –…
Nowe miasto dla powracającej polonii? – oryginalny pomysł architekta Sebastiana Pitonia
Szacuje się, że poza granicami Polski żyje około 20 mln osób polskiego pochodzenia… Demografowie i politycy podnoszą larum, że mamy kryzys demograficzny i że za chwilę zaleją nas (obcy kulturowo) imigranci… A gdyby tak stworzyć warunki do powrotu Polaków z zagranicy? Wybudować specjalne miasto dla polonii? Jeden z tradycyjnych architektów, Sebastian Pitoń, zaprezentował niedawno swoją…
Warszawa – powojenna odbudowa Pałacu Ostrogskich
Pałac Ostrogskich, nazywany również Zamkiem, bądź Pałacem Gnińskich to jeden z najpiękniejszych budynków Warszawy. Wybudowany po 1681 r. dla podkanclerza koronnego Jana Krzysztofa Gnińskiego według projektu Tylmana z Gameren. Spalony przez Niemców we wrześniu 1944 roku. Odbudowany w latach 1949-53 z przeznaczeniem na siedzibę Instytutu im. Fryderyka Chopina. Przywrócono przy tym pałacowi oryginalną formę sprzed…
Dlaczego lubimy stare kamienice, czyli rzecz o psychologii architektury
Intuicja i podświadomość W 1983 roku, J. Paul Getty Museum w Kaliforni nabyło statuetę. Rzekoma grecka figura miała być datowana na szóste stulecie przed Chrystusem. Początkowa, drobiazgowa weryfikacja – przeprowadzona przy użyciu najnowocześniejszego ówcześnie sprzętu – potwierdziła autentyczność dzieła. Jednak później, znawcy sztuki podziwiający wystawioną figurę zaczęli w ową autentyczność powątpiewać. Późniejsze wielowątkowe śledztwo, w…
Estonia – historia zniszczenia i odbudowy zamku Hermana w Narwie – z polityką propagandową w tle
Tuż przy granicy z Estonią Rosjanie ustawili nad rzeką dwa ekrany, które transmitowały paradę wojskową w Moskwie dla mieszkańców Estonii. Konstrukcje te stanęły bezpośrednio u stóp XV-wiecznej Twierdzy Iwangorodzkiej. Naprzeciwko, zaledwie sto metrów po drugiej stronie rzeki, wznosi się należący do Estonii zamek w Narwie. Obie te warowne budowle od ponad 500 lat wyznaczają granicę…
Janowiec nad Wisłą – zamek przejdzie rewaloryzację za 11 mln zł
W tej cenie mieści się m.in. „wykonanie lekkiego zadaszenia” nad Salą Rycerską, kaplicą oraz studnią („z metalu i hartowanego szkła”). „Zamek w Janowcu, położony w województwie lubelskim, czeka gruntowna rewaloryzacja. Prace, które będą kosztować ponad 11,3 mln zł, obejmą odnowę zabytkowej kaplicy, studni oraz sali rycerskiej. W poniedziałek podpisano dwie umowy na realizację tego projektu,…
Kraków – dwie kamienice przy ul. Grodzkiej 28/30 przeszły remont
Dwie kamienice o średniowiecznym rodowodzie, z drewnianymi średniowiecznymi stropami, polichromiami ściennymi, sztukateriami oraz reliktami fosy z czasów Łokietka. Niszczały od czasów II wojny światowej mimo, że znajdywały się w jednym z najbardziej chronionych konserwatorsko obszarów w kraju. W tym roku przeszły wreszcie remont, który dał im nowe życie. Czy udało się uratować wszystkie pamiątki przeszłości?…
Gałów (woj. dolnośląskie) – częściowa odbudowa wieży pałacowej
„Pałac w Gałowie (woj. dolnośląskie, powiat średzki) w stylu neogotyku angielskiego z elementami klasycystycznymi uzyskał swój wygląd w wyniku licznych przebudów w drugiej połowie XIX w. Pałac bez większego uszczerbku przetrwał wojnę. Po 1945 r. urządzono tutaj mieszkania dla pracowników lokalnego PGR-u. Po likwidacji gospodarstwa 1992 r. obiekt został sprzedany osobie prywatnej. Dzieło zniszczenia dokonało…
Lwów – renowacja zabytkowej zajezdni tramwajowej z przeznaczeniem na „Lem Station”
Pierwsza zajezdnia tramwajowa oraz stacja elektryczna we Lwowie zbudowane zostały w 1894 roku według projektu Alfreda Kamienobrodzkiego. Wraz z budynkiem administracyjnym z okresu międzywojennego, kompleks od 2017 roku poddawany jest gruntownemu remontowi na cele kulturalne. Miejsce nazwano Lem Station, na cześć słynnego polskiego pisarza Stanisława Lema, który urodził się we Lwowie w 1921 roku. „Lem…
Tarnów – kamienica Rynek 6 – do 29 maja można głosować w konkursie na tradycyjną alternatywę
To jest inny konkurs niż te organizowane przez SARP i szanowne gremia. Tym razem nie ma minimalistycznych szklano-betonowych brył serwowanych od lat. Swój pomysł mogli zgłosić wszyscy, niezależnie od wykształcenia. Odpowiedzieli zawodowcy, ale i zupełni amatorzy, z Polski i ze świata. Jak oceniają Państwo prace? Zachęcamy do głosowania! Link do posta, gdzie można głosować: Facebook.com/ArchitektonicznaRewoltaPolska/konkurs…
Kępno (woj. wielkopolskie) – zakończenie renowacji klasycystycznego gmachu dawnej synagogi
„19 maja br. uroczyście otwarte zostało „Centrum Synagoga”. To zmodernizowany budynek po byłej synagodze, którego remont trwał 4 lata. Inwestycja kosztowała ponad 12 mln zł. Gmina Kępno pozyskała na ten cel spore dofinansowanie w wysokości około 10 mln zł (kwota zawarta w łącznym dofinansowaniu z Unii Europejskiej na remont byłej Synagogi i Parku Starościańskiego –…
Warszawa – cerkiew i monaster Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w roku 1945 i współcześnie
Budynek został wzniesiony przy ul. Miodowej w latach 1782–1784 z fundacji unickiego metropolity kijowsko-wileńskiego Jazona Smogorzewskiego. Projekt obiektu wykonał architekt Dominik Merlini. Pod zaborem rosyjskim klasztor został zlikwidowany w 1872 r., zaś cerkiew zamieniona w świątynię prawosławną w jurysdykcji patriarchy Moskwy w roku 1875. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę monaster w 1929 r. zwrócony jego…
Ukraina – rekonstrukcja kamienicy Polubotka w Lubeczu na Czernichowszczyźnie
Kamienica Polubotka to budynek mieszkalny z XVIII wieku w Lubeczu, dawnym mieście królewskim, które do roku 1667 pozostawało w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Kamienica należała do urodzonego w 1660 roku hetmana wojsk kozackich Pawło Polubotka, znanego z walki o niezależność ziem ukraińskich od Rosjan. W 1943 r. budynek uległ zniszczeniu. Po odbudowie dach mansardowy zastąpiono…
Gdańsk – Dom pod Murzynkiem odbudowany w latach 1965-73
„Budynek uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. W latach 1965–1973 dom odbudowano, a w 1967 r. wpisano do rejestru zabytków. Po wojnie w budynku mieścił się Oddział Funduszu Wczasów Pracowniczych. Współcześnie (od 2001 r.) funkcjonuje w nim Hotel Podewils.” „W czasie panowania Krzyżaków nad Gdańskiem, w miejscu, w którym obecnie usytuowany jest Hotel Podewils, znajdowały…
Gietrzwałd (woj. warmińsko-mazurskie) – nie będzie centrum dystrybucyjnego Lidla. Sieć wycofała się z kontrowersyjnej inwestycji
Jak informuje portal olsztyn.com.pl, powołując się na oficjalne stanowisko sieci Lidl – inwestor wycofał się z kontrowersyjnego pomysłu lokalizacji centrum dystrybucyjnego w pobliżu sanktuarium maryjnego w Gietrzwałdzie. Jak czytamy w oświadczeniu firmy: „Okolice Gietrzwałdu były jedną z wielu opcji, które rozważaliśmy pod kątem budowy nowego obiektu, jednak umowa przedwstępna na zakup gruntu pod potencjalne centrum…
Tarnów – znamy zwycięzcę konkursu na projekt rozbudowy i przebudowy kamienicy przy Rynku 6
To był konkurs architektoniczny inny niż wszystkie. Tym razem nie zobaczyliśmy rzędu niemal identycznych, minimalistycznych brył. Zarówno doświadczeni architekci, jak i amatorzy zaprezentowali projekty, które miały jeden główny cel – stworzenie pięknej, inspirowanej tradycją architektury. Decyzja o wyborze najlepszej pracy nie należała kolejny raz do zamkniętego grona tzw. „specjalistów”, lecz do Państwa oraz czytelników Architectural…
Wilno – otwarto nowy kompleks edukacyjny w dawnej siedzibie szpitala św. Jakuba
Początkowo inwestor planował nowoczesne nadbudowy oraz wyburzenia. Projekt został jednak zablokowany. „W 1703 roku pojawiły się pierwsze wzmianki o szpitalu „dla 6 bab i 9 dziadów” przy kościele św. Jakuba i Filipa. Rok wcześniej pisarz ziemski Michał Ślizień, którego pałac znajdował się w bliskim sąsiedztwie świątyni, ofiarował 4 tys. złotych na budowę szpitala. Opiekę nad…
Nowe Kichary (woj. świętokrzyskie) – zapomniana baszta uratowana
Ruiny tajemniczej baszty w Nowych Kicharach stały od wieków wśród lessowych wąwozów i malowniczej doliny rzeki Opatówki. Niestety stan wieży od lat był tragiczny a pękające mury groziły w każdej chwili zawaleniem. W tym roku Gmina Dwikozy odremontowała basztę. „Zachowana baszta to fragment wzniesionej tu wcześniej budowli obronnej. W opracowaniach znajdujemy informację, że dwór obronny…
Sandomierz – ratowanie i wielka powojenna przebudowa Starego Miasta
Sandomierz jest uznawany za jedno z najpiękniejszych miast w Polsce. Mało osób zdaje sobie sprawę, że dzisiejszy obraz miasta znacznie różni się jednak od tego jak wyglądało ono jeszcze 50 lat temu. W latach 70. XX wieku na starym mieście wyburzono bądź przebudowano ponad 200 budynków. Nowym kamienicom nadano formy, które miały sprawić by te…
Kraków – Zamek Królewski na Wawelu – historia przekształceń, wyburzeń, odbudów i rekonstrukcji
Po trzecim rozbiorze Wawel zajęły wojska zaborcy. Zniszczono insygnia królewskie, ukradziono arrasy i miecz koronacyjny Szczerbiec. Zamek Królewski zamieniono na koszary. Zabudowano krużganki, zniszczono strop Sali Poselskiej. Wyburzono wszystkie mniejsze budynki, które nie nadawały się do adaptacji, m.in. kościół św. Michała, kościół św. Jerzego czy dom Borka, po których do dzisiaj pozostały jedynie fundamenty. Po…
Łódź – deweloper odbuduje kamienicę przy Piotrkowskiej 58
„Wiadomo już jak będzie wyglądać kamienica przy Piotrkowskiej 58, która zostanie odbudowana w miejscu po wyburzonym w 2009 r. budynku będącym własnością Zakładu Energetycznego Łódź-Teren (później Polskiej Grupy Energetycznej S.A.). Inwestycja ma nie tylko gotowy projekt architektoniczno-budowlany, ale również prawomocne i ostateczne pozwolenie na budowę. Ten fakt wieńczy etap postępowania administracyjnego i otwiera możliwość realizacji…
Ćmielów – postępuje częściowa odbudowa zamku – śledzimy zmiany
W zeszłym roku pisaliśmy o odbudowie ćmielowskiego zamku, dokonywanej przez prywatnego właściciela. Poniżej przedstawiamy cztery zestawienia zdjęć pokazujące jak w ciągu trzech ostatnich lat zmienił się zamek. Więcej w materiale filmowym: https://www.facebook.com/watch/?v=1379255923192222 „Zamek Ćmielów zbudowany został w pierwszej połowie XVI wieku przez najpotężniejszego polskiego możnowładcę tego czasu kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego. Składał się z położonej na…
Niemcy – rekonstrukcja Zajazdu Plögera w Poczdamie, niemieckim budynkiem roku 2024
„Lepiej późno niż wcale! Dziś przedstawiamy wam budynek roku 2024, wybrany przez Stadtbild Deutschland e. V. Pierwsze miejsce zdobyła rekonstrukcja zajazdu Plögerscher Gasthof w Poczdamie. Oryginalny zajazd, wybudowany w 1754 roku przez Christiana Ludwiga Hildebrandta, był nową interpretacją Palazzo Valmarana w Vicenzy, zaprojektowanego przez Palladia w 1566 roku. Pod koniec II wojny światowej budynek został…
Białoruś – ratusz w Nieświeżu – restauracja z lat 90. XX wieku z pewnymi nieścisłościami
„Nieśwież uzyskał prawo magdeburskie w 1586 roku. Około 1596 roku na głównym rynku miasta wybudowano ratusz. Po bokach ratusza znajdowały się dwa rzędy kramów handlowych. Około połowy XVIII wieku kompleks został przebudowany, w wyniku czego dobudowano rząd kramów od tylnej strony ratusza. W ten sposób budynek ratusza został otoczony z trzech stron kramami handlowymi, które…
Polska – „Makabryła” – oryginalny konkurs organizowany w latach 2008-2017. Czy mógłby powrócić?
Konkurs MAKABRYŁA był organizowany w latach 2008–2017 przez portal bryla.pl, należący do koncernu Agora. Przez ten czas plebiscyt zdobył sobie popularność i rozpoznawalność, stając się jedną z najbardziej cenionych inicjatyw w świecie architektury. O wyborze zwycięskiej makabryły decydowali internauci. Ostatnią edycję wygrała przebudowa willi Monte w Zakopanem: „Tegoroczna edycja organizowanego już od 11 lat plebiscytu…
Poznań – na fasadzie kamienicy przy ul. Dąbrowskiego 86 zrekonstruowano sztukaterie autorstwa Bolesława Richelieu
Kamienica znajduje się w poznańskiej dzielnicy Jeżyce, znanej z bogatej architektury przełomu XIX/XX wieku. Zachwyca kunsztowną fasadą oraz historycznym charakterem, przyciągającym uwagę miłośników secesji i miejskiej architektury. Wzniesiony w 1904 roku budynek został zaprojektowany przez Paula Pitta, a jego secesyjne zdobienia wykonał „jeden z najlepszych sztukatorów Poznania” – Bolesław Richelieu, którego pracownia tworzyła „niezwykłe, pełne…
Pruchnik (woj. podkarpackie) – czy będzie możliwa pełna odbudowa ruin zamku?
W 2018 roku rozpoczęto prace zabezpieczająco–remontowe baszty zamku w Pruchniku (dawniej Węgierce), w trakcie których m.in. zrekonstruowano fragment jej murów. Obecnie przykrywane nowym dachem są pozostałości ocalałego skrzydła oraz trwają prace murarskie. Więcej zdjęć: Facebook/Alina Bosak W 2017 roku gmina Pruchnik przygotowała projekt rewitalizacji i przekształcenia ruin w kompleks rehabilitacyjno-rekreacyjny „Basteja” ze spa, centrum rehabilitacyjnym,…
Leon Krier (1946-2025) – pożegnanie jednego z najwybitniejszych współczesnych architektów tradycyjnych
„Wszystkie budynki, duże czy małe, publiczne czy prywatne, mają publiczne oblicze — fasadę; dlatego bez wyjątku wywierają pozytywny lub negatywny wpływ na jakość przestrzeni publicznej, wzbogacając ją lub zubażając w trwały i zasadniczy sposób. Architektura miasta i przestrzeni publicznej jest sprawą wspólnego interesu w takim samym stopniu jak prawo i język — stanowią one fundament…
Litwa – rekonstrukcja kamienicy „Salamander” na Starym Mieście w Kłajpedzie
„Widoczna jest już znaczna część fasady odbudowywanego historycznego budynku „Salamander” na kłajpedzkim Starym Mieście – fasada została odsłonięta od strony rzeki. Budowę przy ulicy Žvejų rozpoczęła dwa lata temu firma „V. Paulius & Associates” z Kłajpedy. Wtedy zapowiedziano, że nowy hotel o standardzie 4–5 gwiazdek powinien zostać otwarty w 2025 roku. Zgodnie ze szczegółami publicznie…
Opole – Zamek Górny („na Górce”) – mógł być tradycyjny most, jest nowoczesny
„Zamek na Górce – zbudowany w latach 1382 – 87 przez Władysława Opolczyka. Zlokalizowany na obwodzie miasta lokacyjnego. W 1615 roku zamek zniszczył pożar. Pozostałości budowli zostały wchłonięte przez budynek szkoły. Najlepiej zachowany średniowieczny fragment zamku to ceglana, prostokątna wieża wraz z odcinkiem muru obwodowego zakończonego bartyzaną. W 2006 roku przeprowadzono konserwację elewacji wieży i…
Stolec (powiat ząbkowicki) – jest nadzieja dla zrujnowanego pałacu
Prezentowane poniżej zdjęcia dzieli 13 lat. W 2022 roku zawalił się dach nad wieżą zachodnią. Podobny los czeka wkrótce dach nad wieżą wschodnią. Ten piękny pałac od lat 80. ubiegłego wieku popada w ruinę. 30 czerwca tego roku pojawiła się nadzieja na zastopowanie tego procesu. Przedsiębiorstwo Budowlano – Konserwatorskie Paula Początek wygrało postępowanie dotyczące prac…
Chorwacja – odbudowa zamku Opeka z przeznaczeniem na szkołę ogrodniczą
„Dwa lata temu nie było tu nic, tylko zrujnowane mury i chwasty. W ciągu dwóch lat powstało około czterdziestu sal dla studentów, restauracja, biblioteka, szkoła ogrodnictwa oraz cztery laboratoria.” Choć nie wszystko wyszło idealnie, chciałoby się widzieć odbudowane w ten sposób zniszczone rezydencje na Dolnym Śląsku i nie tylko. Zamek Opeka (nazywany też Zamkiem Bombellesów…
Opole – wschodnia pierzeja Rynku po odbudowie w latach 1945-58
Kamienice wokół opolskiego Rynku zostały zniszczone w wyniku wojny w ok. 80%. W dobrym stanie przetrwało tylko 6 z 32 budynków (zdjęcie widocznego w głębi zdjęcia narożnika północno-wschodniego Rynku w 1945 r.: https://opole.naszemiasto.pl/opole-w-1945-roku-dzis-rocznica-przybycia-przedstawicieli/ar/c4-4581498) Odbudowa kamienic, która trwała w latach 1945-1958 miała na celu nie tylko przygotowanie lokum dla nowych mieszkańców, ale również podkreślenie historycznych (dyskusyjnych)…
Bośnia i Hercegowina – Sarajewo – Targ Miejski Markale z przywróconym w 1984 r. dawnym wyglądem
Ten Narodowy Pomnik Dziedzictwa Bośni i Hercegowiny został zbudowany w 1895 roku w stylu neorenesansowym, według projektu Augusta Butscha. Był to pierwszy budynek w Sarajewie z dachem opartym na stalowej konstrukcji. Fasada z trzema łukami przypominała raczej teatr niż targowisko, a wnętrze z wysokimi sklepieniami i secesyjnym zegarem nadawało mu wyjątkowy charakter. Budynek był kilkukrotnie…
Sanniki (woj. mazowieckie) – remont pałacu i odbudowa oranżerii w latach 2011-13
Pałac został zbudowany w latach 1793–1796 przez Tomasza Tadeusza Pruszaka jako letnia rezydencja. Jego syn, Aleksander Paweł Pruszak, rozbudował go w stylu włoskiej willi. Latem 1828 roku osiemnastoletni Fryderyk Chopin spędził tu dwa miesiące, tworząc Rondem C-dur oraz Trio g-moll. Jego pobyt upamiętnia m.in. tablica pamiątkowa oraz rzeźba z guwernantką. Po II wojnie światowej przeszedł…
Wrocław – czy miasto zaczyna tracić polską tożsamość? Kontrowersje wokół renowacji Mostu Grunwaldzkiego
Polecamy (tym razem do posłuchania) interesujący tekst autorstwa pana Marka Popielarskiego z portalu „Nowy Ład”. Artykuł porusza kwestię kontrowersji przy planowanej restauracji Mostu Grunwaldzkiego we Wrocławiu. Skrót artykułu pod filmem: „Wojewódzki Konserwator Zabytków wyraził zgodę na projekt przedstawiony przez urząd miasta, zakładający umieszczenie na Moście Grunwaldzkim napisu „Kaiserbrücke” wraz z herbem Hohenzollernów oraz przemalowanie konstrukcji…
Niemcy – odtwarzanie barokowego wnętrza w kościele św. Ducha w Monachium
W 1945 roku kościół Ducha Świętego (Heilig-Geist-Kirche) spłonął w wyniku nalotów. Sklepienia runęły, ocalały jedynie mury zewnętrzne. Trwającą do dzisiaj odbudowę rozpoczęto w 1946 roku. W 1955 roku poświęcono nowy ołtarz główny, a w latach 1957–1958 przywrócono barokowy hełm wieży. Od 1971 roku, pod kierownictwem Erwina Schleich’a, trwa rekonstrukcja fresków, ołtarza głównego oraz całego wnętrza…
Lidzbark Warmiński – zamek i zrekonstruowana w 2011 r. Wieża Zegarowa
Rekonstrukcja została wykonana na podstawie badań archeologicznych oraz kwerendy materiałów archiwalnych. Głównym źródłem okazał się być wizerunek wieży z roku 1767 (zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie). Oryginalnie była to baszta gotycka, przebudowana na barokową i wyburzona w połowie XIX wieku. Rekonstrukcja została wykonana w ramach adaptacji Przedzamcza na potrzeby Hotelu Krasicki w roku 2011. W…
Łysica – na Politechnice Świętokrzyskiej zainaugurowano prace nad rekonstrukcją tzw. „Piramidy Armińskiego”
Wysadzili ją Rosjanie. Dziś pojawia się realna szansa, że znów pojawi się na szczycie Łysicy: „Na Politechnice Świętokrzyskiej zainaugurowano prace nad rekonstrukcją na szczycie Łysicy tzw. „Piramidy Armińskiego”, czyli najstarszego polskiego znaku geodezyjnego. Za 3 lata minie dokładnie 200 lat od budowy punktu. – Był to pierwszy polski znak pomiarów geodezyjnych, a więc taki symboliczny…
Plebiscyt Architektonicznej Rewolty 2025 – znamy laureatów głosowania w ośmiu kategoriach
Właśnie zakończył się Plebiscyt Architektonicznej Rewolty (2025). Jak mogliśmy przeczytać na profilu AR: „Przez trzy dni, od 17 do 20 lipca, każdy z nas będzie miał okazję oddać głos na projekty, które przywracają nadzieję, że dobra architektura wciąż żyje, rozwija się i ma ogromne znaczenie. Wśród nominowanych znalazły się krajowe i zagraniczne perełki, które harmonijnie…
Chorwacja, Split – Hrvatski Dom, czyli o tym ile znaczy dla budynku detal
Detal ma znaczenie… Hrvatski Dom wybudowany został w roku 1908 dla organizacji Chorwacki Sokół. W 1942 r. w czasie włoskiej okupacji bogata secesyjna dekoracja budynku została zniszczona, wraz z reprezentacyjną halą. „W 2005 roku, podczas kadencji burmistrza Zvonimira Puljicia, rozpoczęto inicjatywę przywrócenia Chorwackiemu Domowi jego pierwotnego wyglądu. Do współpracy zaproszono troje przedstawicieli środowiska kulturalnego: Zdenkę…
Zielona Góra-Ochla – uroczyste otwarcie dworu po zakończonych pracach remontowych
„15 lipca 2024 r. nastąpiło uroczyste otwarcie dworu w Zielonej Górze-Ochli po przeprowadzonych w 2023 r., zakrojonych na szeroką skalę, pracach remontowych i konserwatorsko-restauratorskich. Zabytek, w którym w latach 80. XX w. przerwano remont i przez kolejne lata pozostawał nieużytkowany, zaadaptowano na Centrum Kultur Europejskich. Jest on siedzibą Muzeum Etnograficznego w Zielonej Górze i będzie…
(Biblioteczka) „Rekonstrukcja czyli kontrrewolucja. Odbudowa zabytków jako wyraz sprzeciwu wobec słabości architektury współczesnej” – Michał Domińczak
Czy odbudowa zabytków jest aktem sprzeciwu wobec słabości architektury współczesnej? Taką tezę stawia architekt Michał Domińczak, profesor Politechniki Łódzkiej, w swoim artykule naukowym, opublikowanym na portalu academia.edu Jak możemy przeczytać w streszczeniu artykułu: „Tezą wystąpienia jest twierdzenie, że wzrastająca popularność rekonstrukcji obiektów zabytkowych stanowi czynnik, który, jako szczególny wyraz buntu wobec pewnych patologii architektury współczesnej,…
Byki (Piotrków Trybunalski) – zamek Bykowskich przejdzie gruntowny remont i zyska nowe funkcje
Początkiem tego roku władze województwa łódzkiego zapowiedziały remont zamku. „Zabytkowy zamek z XVII wieku w Bykach, obecnie części Piotrkowa Trybunalskiego, przejdzie gruntowny remont i zyska nowe funkcje społeczno-kulturalne. Władze województwa łódzkiego zapowiedziały rozpoczęcie prac wiosną tego roku. Obiekt, który przez ostatni rok stał pusty, ma ponownie służyć mieszkańcom i turystom.” „Piotr Wojtysiak, wicemarszałek województwa łódzkiego,…
Polska, Wrocław – sztuczna inteligencja (AI) zaczyna „projektować”… klasycznie i systemowo!
To musiało się w końcu wydarzyć… sztuczna inteligencja została systemowo „zaprzężona” do „projektowania” (czy raczej wizualizowania) tradycyjnych budynków. I niestety – współcześni architekci, których wiekopomne pomysły każdy może sobie teraz przerobić na cito, nie wypadają w zderzeniu z AI korzystnie. Okazuje się bowiem, że sztuczna inteligencja („karmiona” przez użytkowników o tradycyjnym spojrzeniu na świat) znacznie…
Czy koniec romantycznego konsumpcjonizmu przywróci architekturze dawne znaczenie?
U progu trzeciej dekady XXI wieku przez świat przetoczyły się dwa kryzysy, które w istotny sposób zmieniły bieg wydarzeń. Pandemia covid-19 poskutkowała zerwaniem łańcuchów dostaw, z kolei inwazja rosyjska na Ukrainę, uświadomiła społeczeństwa zachodnie, że w nowym, wielobiegunowym porządku geopolitycznym nie tylko Rosja, ale i inne kraje mogą okazać się im nieprzyjazne. Tym samym, stało…
Lubin (woj. dolnośląskie) – czy dojdzie do wyburzenia czterech bloków przy zachodniej części Rynku?
„Władze Lubina planują wyburzenie czterech bloków, aby odsłonić zabytkowy kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej oraz mury obronne. Mieszkańcy nie są przeciwni samym planom rewitalizacji, jednak twierdzą, że są pomijani w konsultacjach i miasto nie oferuje im uczciwych rekompensat.” „Miasto chce zrealizować plan rewitalizacji zabytkowej części miasta. – W latach 60. XX wieku istniejące w centrum…
Polska, Warszawa – rośnie poparcie dla rekonstrukcji Pałacu Saskiego, lecz sama inwestycja się „wlecze”
Jak podają badania społeczne – opublikowane na oficjalnej stronie spółki odbudowującej Pałac Saski – z roku na roku rośnie poparcie Polaków dla tej inwestycji. W zeszłym roku liczba zwolenników wyniosła prawie 55% wobec 47% w roku 2023. Jednocześnie spadła też liczba przeciwników – z 17,5% w 2023 r. do 10,5% w 2024 r. https://palacsaski.pl/aktualnosci/wzrost-spolecznego-poparcia-dla-odbudowy-palacu-saskiego Wszystko…
Elbląg – dwie kamienice na starym mieście do rekonstrukcji, chociaż niestety tylko częściowej.
Decyzję o rekonstrukcji elewacji kamienic przy ul. Św. Ducha podjęto w czerwcu tego roku: „Na terenie między ul. Św. Ducha a bulwarem Zygmunta Augusta mają powstać nowe kamienice. Na czwartkowej sesji Rada Miejska w Elblągu jednogłośnie wyraziła zgodę na lokalizację tej inwestycji na mocy ustawy lex deweloper. Inwestor ma więc zielone światło do składania wniosku…
Polska, Warszawa-Ożarów Maz. – pokaz filmu architekta Sebastiana Pitonia na Network Expo Polska 2025
14 września b.r., podczas drugiego dnia Network Expo Polska 2025 (prezentacji prawicowych mediów oraz twórców internetowych), pojawił się także pewien istotny akcent, związany z architekturą tradycyjną. Mowa o pokazie filmu architekta Sebastiana Pitonia pt. „Renesans Polskiej Architektury”. Film składał się z trzech części: Naszym zdaniem właśnie ta ostatnia część filmu Sebastiana Pitonia (o przebudowie Pałacu…
Żagań (woj. lubuskie) – planowane odtworzenie wystroju pałacowej oranżerii i tarasu
„W 2023 roku został opracowany projekt budowlany, gmina Żagań uzyskała pozwolenie na budowę. Oprócz remontu oranżerii zakłada on także odrestaurowanie zlokalizowanego nad oranżerią tarasu, remont elewacji i murów rampy. W zaadaptowanym na potrzeby żagańskiej książnicy obiekcie wykonane zostaną nowe instalacje, w tym m.in. elektryczna i sanitarna. Po uzyskaniu akceptacji dokumentów strategicznych projektu przez Urząd Marszałkowski…
Małopolska – rusza kolejny, tym razem regionalny, oddział Architektonicznej Rewolty
Miło nam poinformować, że Architektoniczna Rewolta Polska wzbogaciła się o kolejną lokalną „odnogę” Po Wrocławiu i Szczecinie – teraz czas na cały region: Małopolskę https://www.facebook.com/profile.php?id=61580853519807 Profil ledwie powstał, a już niektóre jego posty (jak ten o zamku w Rabsztynie) osiągają znaczne zasięgi… Zapraszamy do polubienia – szczególnie osoby mieszkające w tej części Polski – oraz…
Świdwin (woj. zachodniopomorskie) – odbudowa hełmu kościoła pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
„Wielki powrót wieży kościelnej – spełniamy marzenie pierwszych polskich osadników! Świdwin odzyskuje swoją dawną panoramę! Po ponad 80 latach od zniszczenia, wieża kościoła pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy zostanie odbudowana. To historyczne wydarzenie, na które czekano od czasów pierwszych polskich osadników, którzy po wojnie, mimo ogromnych trudności, przywrócili świątyni jej funkcję, ale nie byli w…
Śląsk – Architektoniczna Rewolta tym razem zawitała do Katowic
Sezon na Architektoniczne Rewolty w Polsce, niczym sezon grzybowy… w pełni Dopiero co informowaliśmy o utworzeniu Architektonicznej Rewolty w województwie małopolskim, a już mamy kolejną – tym razem w województwie śląskim: https://www.facebook.com/profile.php?id=61581177905593 Cieszymy się, że oddolny ruch dla poszanowania architektury zabytkowej oraz promocji nowej architektury klasycznej i tradycyjnej tak dynamicznie się w Polsce rozwija!
Holandia – Kasteel Doornenburg – zamek odbudowany w latach 1947–1968
O tym, i o innych zamkach więcej na nowej grupie FB Forum Zamki w Polsce, poświęconej badaniom naukowym oraz odkryciom z dziedziny castellologii. Kasteel Doornenburg zbudowany został w XIV wieku. Rozbudowany i przebudowywany w XV i XVII wieku. W 1800 roku przeszedł na własność rodziny Van der Heijden. Ta jednak nigdy w nim nie zamieszkała…
Bielsko-Biała, Sopot, Kłodzko – odbudowa małej architektury w polskich miastach
1. Pawilon widokowy z pomnikiem Karola Steffana na Koziej Górze (Stefance) w Bielsku-Białej „Drewniana altana, nawiązująca stylem do tej z 1898 roku, stanęła na szczycie Stefanki w 2022 roku. Ostatnie prace skupiły się na uporządkowaniu gruzowiska skalnego po dawnym pomniku. Usunięto dzikie palenisko, a stertę kamieni ułożono w kształt przypominający pierwotną formę monumentu. Dodatkowo, ścieżka…
Czechy – ponad 20-letnia odbudowa zamku Vartenberk powoli dobiega końca
„Zamek Vartenberk w miejscowości Stráž pod Ralskem w kraju libereckim został uratowany. Budynek był w stanie ruiny, a dziś może pochwalić się nawet odrestaurowanymi wnętrzami. Prace przy remoncie kompleksu wciąż trwają. W przyszłości zabytek kultury wzbogaci północne Czechy o kolejną rezydencję arystokratyczną otwartą dla publiczności.” „Zamek znajdował się w stanie ruiny z powodu długotrwałej degradacji…
Świdwin (woj. zachodniopomorskie) – budynkowi dawnego Domu Strzeleckiego przywrócono wygląd zbliżony do historycznego
Dom Strzelecki (niem. Schützenhaus) to dawna siedziba organizacji strzeleckiej, zlokalizowana w parku miejskim przy ul. Drawskiej. Powstał na początku XX wieku. W okresie PRL budynek przebudowano i odarto z detalu. Obecnie obiekt przechodzi remont, który ma za zadanie nadać mu wygląd zbliżony do pierwotnego. O inwestycji poinformował burmistrz miasta Świdwin Piotr Feliński: „Dom Strzelców odzyskuje…
Ciechanów – sztuczna inteligencja ożywia rysunki przedstawiające studium formy pierwotnej zamku
Prezentujemy wizualizacje zamku w Ciechanowie, wykonane z pomocą AI (udostępnione na profilu FB „Sztuczny Ciechanów„) – wykonane na podstawie rysunków przedstawiających studium formy pierwotnej z opracowania „Konserwatorski problem „Rewaloryzacji” zamku w Ciechanowie”. Wpis uzupełniają trzy ilustracje odnoszące się do „rewitalizacji” zamku, zrealizowanej w 2007 roku. „Stan zachowania budowli pozwala na to by przez przywrócenie ściany…
Kalisz – metamorfoza kamienicy przy ul. Łaziennej 15
Cztery zestawienia zdjęć ukazują metamorfozę kamienicy przy ul. Łaziennej 15 w Kaliszu: front, klatka schodowa, drzwi oraz podwórko. Zwraca uwagę m.in. nadbudowa (tym razem nie szklana), a także mural z przedstawieniem „Dzieje Piosenki – portret Adama Asnyka” Jacka Malczewskiego. Kamienicę wyremontowała Libre Group. Jak się Państwu podoba?
Oskar Sosnowski (1880–1939) – architekt, urbanista, konserwator, artysta i wykładowca akademicki
Choć bywa często kojarzony z modernizmem, to jednak jego twórczość wymyka się jednoznacznym klasyfikacjom. Łączył bowiem nowoczesne technologie budowlane z głębokim szacunkiem dla historycznego dziedzictwa i dekoracyjności dawnej architektury. Ekspresyjne bryły, „styl polski”, żelbet i średniowiecze wymieszane z barokiem. Prof. Adam Miłobędzki dostrzegał w jego postawie twórczej zaskakujące zestawienia: […] sprzeczne, zdawałoby się, elementy: empiryzm…
Szkocja – Fairburn Tower – przed i po odbudowie
Odbudowana wieża została nominowana do nagrody Doolan Prize za Najlepszy Budynek w Szkocji o czym informuje szkocki The Landmark Trust: „Z radością informujemy, że nasza renowacja wieży Fairburn, przeprowadzona wspólnie z architektami Simpson & Brown, została zakwalifikowana do finału Doolan Prize 2025 for the Best Building in Scotland — uznawanej za najważniejsze wyróżnienie architektoniczne w…
Lublin – czy odbudowa lubelskiej fary pw. św. Michała Archanioła będzie możliwa?
W 2016 roku powstało stowarzyszenie, które za cel obrało sobie odbudowę lubelskiej fary pw. Św. Michała Archanioła. Kościół św. Michała Archanioła (kościół farny). Świątynia i jej 64-metrowa wieża dominowała na panoramą Starego Miasta przez ponad 550 lat. To stąd rozbrzmiewał przez dugi czas Hejnał Miasta Lublina. Kościół spłonął w roku 1574 (runęła wtedy wieża). Odbudowa…
Choroszcz – pałac zrujnowany jeszcze przed wojną, a odbudowany w latach 1969-73
Pałac wybudowany został w 1759 roku dla Jana Klemensa Branickiego na sztucznej wyspie, otoczonej kanałami oraz 25-hektarowym parkiem. Za projekt odpowiadał prawdopodobnie Johann Sigismund Deybel. Uszkodzony podczas powstania listopadowego i opuszczony. W 1840 r. założenie zaadaptował na fabrykę włókienniczą nowy dzierżawca Christian August Moes (w samym pałacu mieściło się mieszkanie rodziny Moesa oraz biura). Korpus…
Zamość – politycy znajdą pieniądze na renowację pałacu, czy też zostaną nam tylko obrazki AI?
Minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz oraz lokalni politycy zastanawiają się nad możliwościami pozyskania środków finansowych na badania geologiczne i archeologiczne Pałacu Zamoyskich (które są niezbędne do rozpoczęcia właściwej renowacji) oraz jego przyszłego zagospodarowania. „Kiedy i czy w ogóle przełoży się to na jakiś konkret?” — pada pytanie w lokalnej prasie (https://zamojska24.pl/z-zamoscia/minister-uzdrowi-palac-w-zamosciu-posel-tryska-optymizmem/PwDBRB6J9FyzlSLoDyNU) Poniżej wygenerowana…
Gołańcz (woj. wielkopolskie) – po czteroletnich pracach restauracyjnych zamek został otwarty dla zwiedzających
„Pozostaje się cieszyć, że tak piękny i okazały zabytek nie zniszczeje do końca, a mieszkańcy będą mogli w końcu korzystać z tego niesamowitego obiektu” – w październiku tego roku zamek w Gołańczy został oficjalnie otwarty po trwających 4 lata pracach. O przygotowaniu do tych prac informowaliśmy na RiO w 2020 roku: https://rekonstrukcjeiodbudowy.pl/zamek-w-golanczy-woj-wielkopolskie-przestanie-byc-ruina/ „Prace przy zamku…
Kamieniec Ząbkowicki – odtworzone ogrody pałacowe na nowo cieszą oko
Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim z roku na rok wygląda coraz lepiej… Przy okazji warto przypomnieć wpis przypominający postać Włodzimierza Sobiecha, któremu zawdzięczamy ratunek pałacu. Post na jego temat przygotował FB Pałac Marianny Orańskiej, w którym znajdziemy również wiele archiwalnych zdjęć z okresu gdy budynek był jeszcze ruiną: „Czy znacie opowieść o człowieku, który…
Bielsko-Biała – odtworzenie detalu oraz nowe, drewniane witryny w kamienicy przy Rynku 24
Kamienica wzniesiona w XVIII wieku cieszy dzisiaj oko zrekonstruowanym detalem, który przywrócono podczas ostatniego remontu po latach powojennych dewastacji. W ramach prac powstały również nowe drewniane witryny. Remont ten był częścią rewitalizacji zdegradowanego obszaru bielskiego Starego Miasta. W latach 1886–1898, jeszcze przed powstaniem monumentalnego gmachu przy ulicy 1 Maja, mieściła się tu poczta. Dziś jest…
Czechy – grupa entuzjastów ratuje zamek Pětipsy w regionie Chomutov
„Dzięki wsparciu dotacji odrestaurowali połowę zabytku, przygotowali interaktywną wystawę i na stałe udostępnili zamek publiczności.” (https://chomutovsky.denik.cz/zpravy_region/petipsy-zamek-zricenina-oprava.html) Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1226. W wyniku kolejnych przebudów w 1560, w XVII i XVIII wieku zatracił swój warowny charakter (podobny przypadek w Polsce – zamek w Chrzelicach). Upaństwowiony w 1948 r. Lokalne przedsiębiorstwo doprowadziło budynek do…
Włodowice (woj. śląskie) – pałac, położony na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej z szansą na nowe życie
„Wnętrze pałacu mieściło szkołę, bibliotekę i laboratoria, a wokół rosło miasto Włodowice. Do czasu pożaru, który zniszczył XVII-wieczny zabytek. Właśnie ruszył pierwszy etap odbudowy. Władze mają nadzieję, że gmach nie tylko odrodzi się z popiołów, ale stanie się turystyczną atrakcją dla wielu przyszłych pokoleń.” „Pałac we Włodowicach w sercu Jury. Wzniesiony po potopie szwedzkim. Teraz…
Warszawa – kamienica przy ul. Wilanowskiej 6 „urosła z klasą”
Jak dowiadujemy się z „rolki” na kanale „Opowiadam Historie”, kamienica przy ul. Wilanowskiej 6 w Warszawie, przy okazji renowacji, „urosła” o dodatkowe piętro. Na szczęście odbyło się to bez szklanych dziwactw itp. wytworów nowoczesnej architektury: „Często krytykujemy współczesne przebudowy zabytków, ale spójrzmy tutaj. Kamienica z 1926 roku po wojnie nieco oszpecona, przeszła współcześnie renowację i…
Słowacja – małżeństwo uratowało zamek (dwór myśliwski) Kunerad od całkowitego zniszczenia
„16 listopada zdjęliśmy rusztowanie z fasady frontowej zamku. Wymagająca renowacja zakończona poza brakującym jeszcze herbem. Efekt – zapiera dech w piersiach. Ale sami osądźcie!” Zamek Kunerad to tak naprawdę dwór myśliwski wybudowany w 1916 przez hrabiego Balestréma na obszarze Małej Fatry Łuczańskiej. Spalony przez Niemców w 1944 r. podczas słowackiego powstania narodowego. Odbudowany w latach…
Warszawa – Barbakan, Brama Nowomiejska oraz Wieża Marszałkowska – tylko tę pierwszą budowlę zrekonstruowano
„W latach 1937-1938 pod kierownictwem Jana Zachwatowicza podjęto się odtworzenia murów obronnych, zrekonstruowano ich część aż do Bramy Pobocznej oraz odkryto i odsłonięto zachodnią część mostu Barbakanu. Część zrekonstruowanych murów oficjalnie otwarto 10 października 1938 roku w obecności prezydenta miasta Stefana Starzyńskiego. Do pełnej rekonstrukcji potrzebne było wykupienie sąsiednich kamienic, jednak nie zrealizowano tego z…
Wrocław – odbudowana po wojnie katedra św. Marii Magdaleny wciąż czeka na odtworzenie hełmów
„17 maja 1945 wybuch (prawdopodobnie miny) rozerwał wieżę południową – jej północna połowa runęła, niszcząc również mostek między wieżami, ścianę szczytową i portal główny (zachodni) kościoła wraz z cennymi rzeźbami. Zniszczone zostały sklepienia, a także zabytkowy Dzwon Grzesznika. Romański Portal Ołbiński przetrwał bez uszkodzeń. Kościół prowizorycznie zabezpieczono w 1947, odbudowując południową wieżę (pionowa rysa rozpoznawalna…
Polska – jak partie polityczne „interesują się” architekturą, zabytkami i polityką przestrzenną?
Jak pisał swego czasu śp. prof. Andrzej Tomaszewski: „Ochrona zabytków nie jest interesująca dla polityka. Jest co najwyżej widziana jako mało ważna część polityki kulturalnej, tej nieistotnej części ogólnej polityki. Ile można zyskać głosów w wyborach szermując ochroną zabytków?” Zdanie to brzmi dość mało optymistycznie, a przecież wszystkim nam, którzy się tutaj skupiamy (na profilu FB…
Działdowo (woj. warmińsko-mazurskie) – odbudowa miasta po I wojnie światowej w polskim stylu narodowym
W 1914 roku Działdowo zostało zniszczone przez wojska rosyjskie. Proces odbudowy przebiegał w dwóch etapach. Pierwszy zainicjowali Niemcy, którzy częściowo odbudowali ratusz oraz znaczną część zabudowy miejskiej. Projekty te, choć często nowoczesne jak na swoje czasy, wpisywały się w historyczny charakter miasta. Drugi etap odbudowy miasta rozpoczął się po przyłączeniu miasta do Polski – 28…
Szczecin – sztuczna inteligencja (AI) znowu pokazuje jak „mogłoby być” pięknie…
Czy AI może zrobić więcej dla polskiej architektury niż Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki? Sztuczna inteligencja coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność w świecie architektury. Jedni krytykują jej zastosowanie, wskazując na zafałszowywanie rzeczywistości i odbieranie pracy grafikom. Inni podkreślają jednak, że dzięki łatwej dostępności SI staje się narzędziem do prezentowania alternatywnych wizji miasta – szczególnie przez…
Warszawa – kamienica przy ul. Targowej 62 z odtworzonym dawnym detalem
„Kamienica przy ul. Targowej 62 została wybudowana w końcu XIX w. w stylu neogotyckim dla Hersza Grunberga, kupca tekstylnego z Nalewek. Okazała, stylowa szata budynku wyróżniała się wówczas na tle skromniejszych fasad kamienic w tej części miasta. Budynek został w niewielkim stopniu uszkodzony w czasie II wojny światowej. Około roku 1950 skuto z jego elewacji…
Poznań – zrekonstruowano, zniszczoną podczas wojny, studzienkę hrabiego Raczyńskiego
„Po 85 latach Studzienka hrabiego Raczyńskiego ponownie pojawiła się w centrum Poznania. Zrekonstruowany obiekt został odsłonięty w piątek 19 grudnia przy ulicy Długiej, w pobliżu Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego. Historia studzienki sięga 1846 roku, kiedy to została ufundowana przez hrabiego Edwarda Raczyńskiego wraz z jego małżonką, Konstancją. Ówcześnie była jedną z czterech źródłowych fontann dostarczających wodę…
Życzenia na Boże Narodzenie 2025 oraz na nowy rok 2026
Drodzy Czytelnicy, Zarząd Fundacji Rekonstrukcje i Odbudowy życzy Państwu błogosławionych i radosnych Świąt Narodzenia Pańskiego! Niech ten czas, przeżyty z najbliższymi, napełni Was pokojem i nadzieją na lepsze jutro. A w nowym, 2026 roku, życzymy Państwu wielu Łask Bożych, dużo zdrowia, wytrwałości oraz powodzenia w Waszych dobrych przedsięwzięciach! Żeby było więcej piękna w nas i…