Podzamcze Piekoszowskie (woj. świętokrzyskie) – Pałac Tarłów – stan obecny, wizualizacje SI i nowoczesny projekt adaptacji ruin z 2014 roku

Stan obecny

W 2023 roku w Starostwie Powiatowym w Kielcach podpisano umowę użyczenia Pałacu Tarłów gminie Piekoszów na okres trzech lat. Miało to otworzyć drogę do zabezpieczenia obiektu i przekształcenia go w atrakcję turystyczną. Burmistrz Miasta i Gminy Piekoszów, Zbigniew Piątek, zapowiadał w pierwszym etapie odnowienie elewacji oraz wykonanie zadaszenia. „Ten obiekt zasługuje na to, by nie ulegał dalszej degradacji, by go odbudować i żeby się nim szczycić” — podkreślał.

W 2025 roku TVP Kielce wyemitowało materiał dotyczący obecnego stanu pałacu. Wskazano w nim, że podziemia obiektu stały się nielegalnym wysypiskiem śmieci, które bywa dodatkowo podpalane. Nie mówi się już o odbudowie, lecz jedynie o zabezpieczeniu ruin, ich ogrodzeniu i podświetleniu. Problemem pozostają środki finansowe — w 2024 roku wniosek o dofinansowanie z programu Polski Ład został odrzucony.

Projekt zabezpieczenia ruin z 2014 roku

Jako ciekawostkę prezentujemy również projekt adaptacji ruin na muzeum autorstwa Agnieszki Legut, absolwentki Politechniki Świętokrzyskiej na kierunku Architektura i Urbanistyka. Autorka podkreśla:

„Uważam, iż ingerencja nie powinna być zbyt nachalna, a tym bardziej nie powinno się „odbudowywać” tego obiektu tak, jak wyglądał pierwotnie. Stworzenie dla niego „godnej” funkcji oraz zachowanie go w postaci ruiny uważam za najbardziej adekwatne.

Ingerencja w budynek (jako formę, bryłę) jest dość zachowawcza i symboliczna. Ogranicza się do niezbędnych napraw, głównie detali architektonicznych i przeszklenia otworów okiennych. Istotną i najbardziej widoczną zmianą jest zadaszenie, które wznosi się na żelbetowych słupach. Wznosi się ono ponad budynek na ponad 3 m. Dzięki takiemu zadaszeniu mogłam wprowadzić przeszklenie dookoła obiektu, które to jest elementem łączącym pomiędzy ruiną a stropodachem. Sprawi on wrażenie odmaterializowania obiektu, nadania mu lekkości, a dodatkowo wzmocni wrażenia odbierania go w nocy.”

Źródło projektu: https://agnieszkalegut.wordpress.com/2014/11/27/adaptacja-palacu-tarlow-w-podzamczu-piekoszowskim-na-muzeum/

Zarys historii i upadku

Wybudowany w latach 1649–1655 w stylu barokowym, z inicjatywy wojewody lubelskiego Jana Aleksandra Tarły. Projektantem rezydencji był Tomasz Poncino, włoski architekt związany również z budową Pałacu Biskupów Krakowskich w pobliskich Kielcach.

W 1860 roku pałac uległ poważnemu zniszczeniu w wyniku pożaru, który strawił dach i pierwsze piętro. Około 1880 roku ostatni właściciele opuścili zrujnowany budynek, a jego pozostałości zaczęły być rozbierane i rozkradane przez okoliczną ludność.

W 1917 roku podjęto pierwszą próbę ratowania rezydencji — Romuald Kozłowski zabezpieczył ją prowizorycznym dachem i rozpoczął prace remontowe, przerwane jednak przez jego śmierć. Po tych działaniach pałac był jeszcze zamieszkany do 1952 roku.

W latach 1956–1964 ruiny zabezpieczono, a kilka pomieszczeń odrestaurowano z przeznaczeniem na ekspozycję sztuki ludowej. W latach 70. XX wieku powstał projekt odbudowy pałacu i przekształcenia go w ośrodek rekreacyjno‑szkoleniowy, który jednak nie został zrealizowany.

Wizualizacje przygotował: Michał Szymankiewicz

Zdjęcia współczesne: https://podrozowanienieboli.pl/

Profil Pałacu na FB: https://www.facebook.com/PalacTarlowwPodzamczuPiekoszowskim