Wilno – petycja przeciwko nowoczesnej rozbudowie Pałacu Radziwiłłów
W odpowiedzi na pytania dotyczące dalszych losów Pałacu Radziwiłłów w Wilnie, jednej z najważniejszych magnackich rezydencji dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
W czerwcu 2025 roku władze Wilna wydały pozwolenie na rozpoczęcie przebudowy i adaptacji pozostałości Pałacu Radziwiłłów. Kontrowersyjny projekt zakłada uzupełnienie brakujących części późnorenesansowego pałacu nastawioną na kontrast minimalistyczną, współczesną architekturą.
Mimo uzyskanego pozwolenia prace budowlane wciąż się nie rozpoczęły, w czym przeciwnicy inwestycji widzą szansę na zatrzymanie projektu. Przygotowali oni internetową petycję, w której domagają się rezygnacji z realizacji w obecnie proponowanej formie:
Podpiszmy petycję
ZACHOWAJMY HISTORYCZNE OBLICZE WILNA.
WAŻNE: aby Twój podpis został zaliczony, w polu „Paremti” („wesprzyj”) należy zaznaczyć opcję: „paremti parašu” („wesprzyj podpisem”).
Wesprzyjmy jednego z autorów dokumentacji zgłoszeniowej Starego Miasta w Wilnie do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. – architekta i urbanistę Augisa Gučasa – w jego walce o zachowanie naszego wspólnego dziedzictwa. Dziś publicznie broni on nie prywatnej opinii, lecz architektonicznej, kulturowej i politycznej tożsamości historycznego centrum Wilna, wartości chronionej przez UNESCO.
Przekształcenie Pałacu Janusza Radziwiłła w konstrukcję ze szkła i betonu, finansowaną ze środków państwa litewskiego i Unii Europejskiej, nie jest postępem, lecz kosztowną i szkodliwą inwestycją, która nie tworzy trwałej wartości. Wileńskie Stare Miasto nie jest neutralnym tłem dla architektonicznych eksperymentów i krótkotrwałych mód – zasługuje na szacunek, kontekstualność i historycznie uzasadnione decyzje.
Środki publiczne nie powinny być wykorzystywane do utrwalania w samym sercu miasta, chronionym przez UNESCO, zglobalizowanych wzorców modernizmu, które osłabiają sylwetę miasta, niszczą znaczenie historycznej rezydencji i nieodwracalnie deformują tożsamość stolicy Litwy. Jest to szczególnie nieodpowiedzialne dziś, gdy społeczne oczekiwania kierują się ku inwestycjom wzmacniającym pamięć historyczną państwa, a nie ją neutralizującym.
Podpisując tę petycję, mówimy wyraźne „nie” dla szkła i betonu w wileńskim Starym Mieście finansowanym z pieniędzy publicznych – oraz „tak” dla odpowiedzialnej, historycznie uzasadnionej ochrony dziedzictwa.
To wyraz poparcia dla Augisa Gučasa i zasady, że Wilno nie jest platformą dla eksperymentów, lecz żywym historycznym miastem Europy.
———
WARTO ZAPOZNAĆ SIĘ Z TEKSTEM PETYCJI! Przy tej okazji przypominamy również słowa byłej Małopolskiej WKZ dr inż. arch. Moniki Bogdanowskiej na temat nowoczesnych ingerencji w obiekty zabytkowe:
„Zasada kontrastu – pokrótce – mówi o tym, że cokolwiek dodajemy, ma być inne od tego, co jest. Całkiem inne. Kontrastowe, niedopasowane. Niektórzy mówią o „dialogu starego z nowym”, inni raczej o „pyskówce”. Bez względu na narracyjną otoczkę efekt zawsze jest dyskusyjny, wzbudza emocje i kieruje uwagę odbiorców ku… nazwisku architekta. Na prowokacjach dobrze buduje się renomę, gorzej, że historyczne obiekty poddane takim eksperymentom ulegają dekonstrukcji: tracą swą skalę, charakter, dostojność, proporcje. Stają się małe, zrudziałe i śmieszne w swej starodawności, jak wiekowa dama w koronkowym szalu, której ktoś na głowę włożył czapkę baseballową. Mało kto się za nimi ujmuje, by nie doświadczyć oskarżeń o bycie zwolennikiem skansenu, nie dość postępowym i nowoczesnym, wręcz zaściankowym, kimś nierozumiejącym współczesnej architektury.”
