Janowiec – odrzucona koncepcja nowoczesnej adaptacji ruin zamku
Dzisiaj drugi i ostatni dzień konferencji „Odbudować, zmienić, zachować? Zamki w krajobrazie Polski”. Większość referatów jest bardzo ciekawa i w miarę możliwości będziemy do nich wracać (w ogromnym skrócie, m.in. odbudowa zamków w Płoninie i Świnach, analogia jako pomoc przy projektowaniu prac wokół zamków, problem ochrony krajobrazu i zarastania zamków przez zieleń, niski poziom kształcenia studentów w dziedzinie architektury historycznej i lokalnej, etc.).
Jedną z prelekcji, która zapowiadała się szczególnie ciekawie w kontekście planowanych prac na zamku w Janowcu było wystąpienie Lubelskiego WKZ, dra Dariusza Kopciowskiego. W zapowiedzi referatu można było przeczytać: „Aktualnie trwają prace projektowe nad przystosowaniem ruin zamku w Janowcu do celów muzealno-turystycznych. Prowadzone są z zamiarem wprowadzenia neutralnych współczesnych form, dzięki czemu powstanie możliwość stworzenia uzasadnionych ekonomicznie przestrzeni użytkowych.”
Koncepcję tę przygotowaną przez Muzeum Nadwislańskie zaprezentowano publicznie po raz pierwszy. Widzimy ją poniżej. Wszystkich tych, którzy sceptycznie podchodzą do możliwości szerokiego stosowania architektury nowoczesnej w obrębie zamków i ich ruin pragniemy uspokoić. Wojewódzka Rada Ochrony Zabytków zaopiniowała projekt negatywnie. Obecnie Muzeum pracuje nad nowym projektem, który bardziej ma być zbliżony do pierwotnej niedokończonej koncepcji adaptacji i częściowej odbudowy zamku autorstwa Tadeusza Augustyniaka z 1993 r. (zrekonstruowane m.in. hełm nad Basztą Krasińskich, loggia arkadowa, Dom Północny-nowy budynek muzealny). Muzeum Nadwiślańskie twierdzi, że w wyniku ogólnopolskiej kwerendy odnaleziono nowe dotąd nieznane materiały dotyczące zamku!
Na koniec Kopciowski odniósł się do wcześniejszego referatu dr hab. Anny Sylwii Czyż dotyczącego niskiego poziomu kształcenia historii architektury na uczelniach, prezentując nowy studencki projekt adaptacji ruin zamku w Janowcu – obronioną pracę dyplomową.
Zapis transmisji konferencji:
To właśnie na tej koncepcji ma się opierać nowy projekt restauracji i adaptacji ruin.
Warto zwrócić uwagę na alternatywny sposób zadaszenia pozostałości skrzydła południowego.
Widoczne są odbudowany most, częściowo odbudowane budynek bramny i baszta SE.
Polecam uwadze Państwa artykuł na stronie Muzeum-Zamku w Oporowie o zapomnianym dziś architekcie – zabytkoznawcy Henryku Siuderze, który badał zamek w Janowcu:
„W 1978 roku Henryk Siuder obronił pracę magisterską na temat adaptacji na cele
turystyczne ruin zamku w Janowcu, za którą Ministerstwo Kultury i Sztuki przyznało mu
nagrodę w konkursie na prace naukowe projektowo – popularyzatorskie z dziedziny ochrony
zabytków. Zamek w Janowcu był przedmiotem badań i działalności projektowej Henryka
Siudera w latach 1976 – 1985. Na jego terenie dokonał wstępnego chronologicznego
rozwarstwienia wszystkich członów zamku z wyjątkiem partii w tym czasie zagruzowanych.
Sporządził opisowe i rysunkowe wytyczne konserwatorskie do docelowych zabezpieczeń
konstrukcyjnych zachowanych murów. Wykonał też projekty rekonstrukcji niektórych części
zamku z sugestią podjęcia ich częściowej odbudowy. Ponadto dokonał na jego terenie
odkrycia m.in. Sali Rycerskiej, i gotyckiej kaplicy w budynku bramnym, a także krużganka
skrzydła wschodniego i krużganka przy baszcie oraz wyodrębnił na terenie zamku
szesnastowieczny pałac projektu Santi Gucciego i siedemnastowieczny pałac Tarłów”.
https://zamekoporow.pl/varia/henryk-siuder/
W aneksie nr 1 są zamieszczone autorskie plansze z komentarzem Henryka Siudera do zrealizowanej rewaloryzacji zamku autorstwa Tadeusza Augustynka. Warto się z nimi zapoznać i przeanalizować zanim zacznie się tworzyć nowe koncepcje rewaloryzacji, czy odbudowy zamku w Janowcu.
Bardzo dziękujemy za to cenne opracowanie, zapewne skorzystamy z tak interesujących materiałów.